Ứng dụng chỉnh ảnh phù hợp nhất là ứng dụng làm gọn đúng việc bạn lặp lại mỗi tuần, giữ được ảnh gốc, xuất ảnh không bị giảm chất lượng và không đòi quyền xem toàn bộ thư viện ảnh khi không cần. Hiệu ứng nhiều hay ít, bộ lọc đẹp hay không chỉ là phần nổi. Phần chìm mới quyết định bạn có dùng lâu được không: ảnh của bạn đi đâu, chỉnh xong có quay lại được không, bản miễn phí có gắn hình mờ lên ảnh không.
Bài này đưa ra tám tiêu chí để bạn tự so hai, ba ứng dụng chỉnh ảnh trên điện thoại, kèm cách thử trong một tuần với chính ảnh của mình. Bài không xếp hạng hãng nào, vì tính năng và điều khoản của từng ứng dụng thay đổi theo phiên bản; thứ ổn định hơn là cách bạn đặt câu hỏi.
Bắt đầu từ việc bạn hay chỉnh, không phải từ bộ lọc
Trước khi mở cửa hàng ứng dụng, hãy ghi ra ba việc chỉnh ảnh bạn làm nhiều nhất trong tháng vừa rồi. Người bán hàng trên mạng thường cần làm sáng ảnh sản phẩm, cắt vuông cho đều khung và giữ màu đúng với hàng thật. Phụ huynh thường cần chỉnh ảnh con chụp trong nhà thiếu sáng, cắt bớt người lạ ở mép ảnh. Người đi du lịch cần cân lại bầu trời bị cháy sáng và thẳng đường chân trời. Ba nhu cầu đó cần ba nhóm công cụ khác nhau, và một ứng dụng nổi tiếng về bộ lọc chân dung chưa chắc làm tốt việc giữ màu sản phẩm.
Điều nhiều người bỏ qua là trình chỉnh ảnh có sẵn trong ứng dụng ảnh mặc định của điện thoại. Trên cả iPhone lẫn phần lớn máy Android, trình này đã có cắt, xoay, thẳng góc, chỉnh sáng tối, độ tương phản, cân màu và vài bộ lọc. Với nhiều người, như vậy đã đủ cho tám phần mười số ảnh. Lợi thế lớn của nó là không cần cấp quyền cho bên thứ ba, ảnh không rời khỏi máy nếu bạn không bật đồng bộ, và thường cho quay về ảnh gốc bất kỳ lúc nào.
Vì vậy câu hỏi đầu tiên không phải là ứng dụng nào đẹp nhất, mà là trình chỉnh có sẵn còn thiếu đúng thứ gì. Nếu thiếu thứ bạn cần mỗi tuần, ví dụ chỉnh hàng loạt hai mươi ảnh sản phẩm cùng một thông số, hoặc sửa phối cảnh ảnh chụp mặt tiền cửa hàng, khi đó mới đi tìm ứng dụng thêm. Ghi rõ thứ còn thiếu ra một dòng, nó sẽ là tiêu chí số một của bạn.
Tám tiêu chí và câu hỏi tự kiểm cho mỗi tiêu chí
Bảng dưới đây dùng được cho mọi ứng dụng chỉnh ảnh, kể cả ứng dụng chưa có tên ở thời điểm bạn đọc bài. Mỗi tiêu chí kèm một câu hỏi bạn tự trả lời bằng cách thử, không cần tin lời quảng cáo.
| Tiêu chí | Câu hỏi tự kiểm | Dấu hiệu nên cân nhắc lại |
|---|---|---|
| Giữ ảnh gốc | Chỉnh xong, mở lại ảnh có quay về bản gốc được không, hay ứng dụng ghi đè? | Ảnh gốc biến mất, chỉ còn bản đã chỉnh |
| Chất lượng khi xuất | Ảnh xuất ra có cùng kích thước điểm ảnh với ảnh gốc không? | Bản miễn phí chỉ cho xuất ảnh nhỏ hơn hẳn |
| Hình mờ | Bản miễn phí có tự gắn tên ứng dụng lên góc ảnh không? | Phải trả phí mới gỡ được hình mờ |
| Nơi xử lý ảnh | Hiệu ứng chạy ngay trên máy hay ảnh phải gửi lên máy chủ? | Mọi thao tác đều cần mạng mà không giải thích |
| Quyền truy cập | Có cho chọn từng ảnh hay đòi toàn bộ thư viện? | Không cho dùng nếu bạn chỉ cấp quyền ảnh được chọn |
| Quảng cáo | Quảng cáo có chen giữa lúc bạn đang chỉnh không? | Quảng cáo toàn màn hình sau mỗi lần lưu |
| Lưu thông số | Có lưu lại bộ chỉnh của mình để áp cho ảnh khác không? | Lần nào cũng phải kéo lại từng thanh trượt |
| Tiếng Việt và hỗ trợ | Giao diện, hướng dẫn có tiếng Việt dễ hiểu không? | Bản dịch máy khó hiểu ở các mục quyền riêng tư |
Bạn không cần ứng dụng đạt cả tám. Hãy khoanh hai, ba tiêu chí gắn với việc của mình: người bán hàng nên đặt nặng chất lượng khi xuất và lưu thông số, phụ huynh nên đặt nặng nơi xử lý ảnh và quyền truy cập. Những tiêu chí còn lại dùng để loại bớt khi hai ứng dụng ngang nhau.
Giữ ảnh gốc và chỉnh không phá huỷ: hiểu cho đúng
Chỉnh không phá huỷ nghĩa là gì. Đó là kiểu chỉnh mà ứng dụng chỉ lưu các thao tác của bạn, như tăng sáng bao nhiêu, cắt ở đâu, còn ảnh gốc vẫn nằm nguyên. Bạn có thể mở lại sau một tháng, kéo một thanh trượt về chỗ cũ mà ảnh không bị xuống cấp. Nhiều trình chỉnh mặc định của điện thoại làm theo cách này, nhưng không phải ứng dụng nào cũng vậy.
Lưu bản sao hay ghi đè. Có ứng dụng lưu ảnh đã chỉnh thành một tệp mới bên cạnh tệp gốc, có ứng dụng ghi thẳng lên tệp gốc. Kiểu thứ nhất tốn bộ nhớ hơn nhưng an toàn; kiểu thứ hai gọn nhưng một lần lỡ tay là mất ảnh thật. Thử với một ảnh không quan trọng trước để biết ứng dụng mình chọn thuộc kiểu nào.
Ảnh nén nhiều lần sẽ mờ dần. Mỗi lần mở một ảnh định dạng nén, chỉnh rồi lưu lại, ảnh mất thêm một chút chi tiết. Chỉnh qua ba ứng dụng nối nhau, mỗi chỗ lưu một lần, là cách nhanh nhất để có một tấm ảnh bệt màu và vỡ hạt ở vùng trời. Nên làm hết các bước trong một ứng dụng rồi mới xuất một lần.
Ảnh chụp chế độ chuyên nghiệp. Nếu điện thoại của bạn chụp được định dạng thô, ảnh này giữ nhiều thông tin sáng tối hơn nhưng nặng và không phải ứng dụng nào cũng mở được. Chỉ cần quan tâm khi bạn thật sự chỉnh sâu; với ảnh đời thường, định dạng mặc định là đủ.
Ảnh của bạn đi đâu khi bấm một hiệu ứng
Nhiều hiệu ứng mới, như xoá vật thể thừa, làm nét ảnh cũ hay đổi phông nền, dùng mô hình máy học. Có ứng dụng chạy mô hình đó ngay trên điện thoại, có ứng dụng gửi ảnh lên máy chủ của hãng để xử lý rồi trả kết quả về. Cách thứ hai không có gì sai, nhưng bạn nên biết để quyết định ảnh nào được đưa vào. Dấu hiệu dễ thấy là bật chế độ máy bay rồi thử: hiệu ứng nào vẫn chạy là xử lý trên máy, hiệu ứng nào báo lỗi kết nối là cần máy chủ.
Trang của ứng dụng trên cửa hàng chính thức thường có mục mô tả dữ liệu, cho biết ứng dụng thu thập những loại dữ liệu nào và có gắn với danh tính bạn không. Mục này do nhà phát triển tự khai, nên đọc như một lời tự giới thiệu chứ không phải giấy chứng nhận. Đọc kèm chính sách quyền riêng tư, tìm xem ảnh tải lên có được giữ lại để cải thiện dịch vụ không, giữ bao lâu, và có cách xoá không.
Quy tắc che dữ liệu nên giữ dù bạn dùng ứng dụng nào: không đưa ảnh giấy tờ tuỳ thân, thẻ ngân hàng, hợp đồng, ảnh màn hình có số tài khoản vào ứng dụng chỉnh ảnh không rõ nguồn gốc. Ảnh có trẻ nhỏ, ảnh trong nhà thấy rõ số nhà hay cổng, ảnh có người khác chưa đồng ý cũng nên xử lý bằng trình chỉnh có sẵn hoặc ứng dụng bạn đã kiểm kỹ. Khi cấp quyền, ưu tiên lựa chọn chỉ cho truy cập những ảnh bạn chọn thay vì toàn bộ thư viện; cả iPhone và các bản Android gần đây đều có kiểu cấp quyền này, tên mục có thể khác theo phiên bản.
Thử trong bảy ngày với chính ảnh của bạn
Đọc nhận xét trên mạng không thay được việc thử với ảnh thật của mình. Một tuần thử có ghi chép giúp bạn quyết định dứt khoát thay vì cài rồi để đó.
- Chọn mười ảnh mẫu đại diện: hai ảnh thiếu sáng trong nhà, hai ảnh ngoài trời nắng gắt, hai ảnh sản phẩm hoặc món ăn, hai ảnh chân dung, hai ảnh có nhiều chi tiết nhỏ như lá cây hay vải hoa. Sao chép chúng vào một album riêng để thử, không thử trên ảnh duy nhất bạn có.
- Ngày đầu, chỉnh cả mười ảnh bằng trình chỉnh có sẵn của điện thoại, ghi lại thời gian và chỗ còn chưa ưng. Đây là mốc để so.
- Ngày hai đến ngày bốn, chỉnh lại đúng mười ảnh đó bằng ứng dụng định thử. Ghi xem nhanh hơn hay chậm hơn, kết quả có hơn thấy rõ không.
- Xuất ảnh ra và mở bằng ứng dụng ảnh mặc định, xem thông tin tệp: kích thước điểm ảnh, dung lượng, có hình mờ không. Phóng to vùng trời và vùng tóc để xem có vỡ hạt không.
- Ngày năm, bật chế độ máy bay và thử lại vài hiệu ứng để biết cái nào cần mạng.
- Ngày sáu, vào phần cài đặt của điện thoại xem ứng dụng đã dùng những quyền gì, có chạy nền, có gửi thông báo dồn dập không.
- Ngày bảy, quyết định theo ghi chép: giữ, thay, hay quay về trình chỉnh có sẵn. Nếu không giữ, gỡ ứng dụng và huỷ đăng ký dùng thử nếu có, kiểm lại ở mục đăng ký của cửa hàng ứng dụng.
Nếu có bản dùng thử miễn phí kèm tự gia hạn, đặt lời nhắc trên lịch trước ngày hết hạn hai ngày. Đừng chỉ tin vào trí nhớ ở ngày thứ bảy.
Chỉnh đến đâu là vừa: quyền hình ảnh và sự trung thực
Công cụ càng mạnh thì càng dễ đi quá tay. Vài ranh giới giúp bạn chỉnh ảnh mà không gây rắc rối cho mình và người khác:
- Ảnh sản phẩm bán hàng được làm sáng, cắt khung, xoá bụi trên nền, nhưng không đổi màu sản phẩm, không xoá vết xước có thật trên hàng cũ. Khách nhận hàng khác ảnh là mất uy tín và có thể phát sinh tranh chấp.
- Ảnh dùng cho thủ tục giấy tờ có quy định riêng về nền, ánh sáng và tỉ lệ khuôn mặt; không làm mịn da, không thay đổi đường nét. Hỏi nơi nhận hồ sơ trước khi chỉnh bất cứ thứ gì.
- Ảnh có người khác cần sự đồng ý của họ trước khi đăng công khai, đặc biệt là ảnh trẻ em của nhà khác chụp chung trong buổi tiệc. Cắt họ ra khỏi khung hoặc làm mờ mặt là cách lịch sự.
- Không ghép, không chỉnh ảnh người khác để bêu xấu, để giả làm người khác hay để lừa người xem tin vào một sự việc không có thật. Đó không còn là chuyện chỉnh ảnh mà là chuyện pháp lý.
- Ảnh của người khác lấy trên mạng không phải ảnh của bạn. Chỉnh lại rồi đăng như ảnh mình chụp là xâm phạm quyền tác giả của người chụp.
Một quy tắc dễ nhớ: nếu người trong ảnh hoặc khách mua hàng nhìn bản đã chỉnh và cảm thấy bị lừa, bạn đã đi quá tay.
Miễn phí, trả phí và lúc nên gỡ
Bản miễn phí của ứng dụng chỉnh ảnh thường đổi lấy một trong ba thứ: quảng cáo, giới hạn tính năng, hoặc dữ liệu sử dụng. Không có lựa chọn nào xấu sẵn, miễn là bạn biết mình đang trả bằng gì. Nếu bạn chỉ chỉnh vài ảnh mỗi tháng, quảng cáo là cái giá chấp nhận được. Nếu bạn chỉnh ảnh sản phẩm hằng ngày để bán hàng, thời gian ngồi chờ quảng cáo và hình mờ trên ảnh có thể đắt hơn một gói trả phí.
Trước khi trả phí, đặt ba câu hỏi. Thứ nhất, tính năng bạn cần có nằm trong gói đó không, hay nằm ở gói cao hơn. Thứ hai, gói trả theo tháng, theo năm hay mua một lần, và huỷ ở đâu. Thứ ba, nếu ngừng trả, ảnh đã chỉnh và bộ thông số bạn lưu có còn dùng được không. Mức giá và nội dung gói thay đổi thường xuyên, nên xem trực tiếp trên cửa hàng ứng dụng ở thời điểm bạn mua.
Nên gỡ một ứng dụng chỉnh ảnh khi ba tháng liền bạn không mở nó, khi nó bắt đầu đòi thêm quyền không liên quan như danh bạ hay vị trí, hoặc khi bản cập nhật mới chuyển tính năng bạn quen dùng sang gói trả phí mà bạn không định mua. Trước khi gỡ, kiểm xem ảnh đã chỉnh đã nằm trong thư viện ảnh chung chưa, vì có ứng dụng giữ dự án chỉnh trong bộ nhớ riêng của nó và xoá cùng ứng dụng.
Câu hỏi thường gặp
Trình chỉnh ảnh có sẵn trong điện thoại có đủ dùng không?
Với phần lớn nhu cầu đời thường như cắt, xoay, làm sáng, cân màu và vài bộ lọc thì đủ. Trình có sẵn còn có lợi là không cần cấp quyền cho bên thứ ba và thường cho quay về ảnh gốc. Chỉ nên cài thêm khi bạn thiếu một việc cụ thể lặp lại mỗi tuần, như chỉnh hàng loạt hay sửa phối cảnh.
Làm sao biết ứng dụng có gửi ảnh của mình lên máy chủ?
Đọc mục mô tả dữ liệu trên trang ứng dụng và chính sách quyền riêng tư, rồi tự thử bằng cách bật chế độ máy bay. Hiệu ứng vẫn chạy khi không có mạng là xử lý trên máy; hiệu ứng báo lỗi kết nối là cần máy chủ. Ảnh nhạy cảm như giấy tờ hay ảnh trẻ nhỏ thì không nên đưa vào loại thứ hai.
Có nên cấp quyền truy cập toàn bộ thư viện ảnh?
Chỉ khi ứng dụng thật sự cần, ví dụ ứng dụng sao lưu ảnh. Với ứng dụng chỉnh ảnh, chọn kiểu cấp quyền cho những ảnh được chọn là đủ. Nếu ứng dụng không chịu chạy khi bạn chỉ cấp quyền hạn chế, đó là một điểm trừ khi so sánh.
Vì sao ảnh chỉnh xong gửi đi lại mờ hơn lúc xem trên máy?
Có thể do ứng dụng chỉnh xuất ảnh nhỏ hơn gốc, do ảnh bị nén nhiều lần qua nhiều ứng dụng, hoặc do ứng dụng nhắn tin nén thêm khi gửi. Kiểm kích thước ảnh sau khi xuất, làm hết thao tác trong một ứng dụng rồi xuất một lần, và nếu cần giữ nét thì gửi dưới dạng tệp.
Ảnh bán hàng được chỉnh tới mức nào?
Được làm sáng, cắt khung, làm sạch nền và cân màu cho đúng với hàng thật dưới ánh sáng bình thường. Không nên đổi màu, xoá khuyết điểm có thật hay làm sản phẩm trông lớn hơn. Khách nhận hàng khác ảnh thì mọi công sức chỉnh đều thành phản tác dụng.
Gỡ ứng dụng chỉnh ảnh có làm mất ảnh đã chỉnh không?
Ảnh đã xuất vào thư viện ảnh chung thì không mất. Nhưng một số ứng dụng giữ dự án chỉnh dở hoặc ảnh chưa xuất trong bộ nhớ riêng, gỡ ứng dụng là mất theo. Trước khi gỡ, mở thư viện ảnh kiểm tra và xuất nốt những gì còn cần.