Ảnh hay mất khi đổi điện thoại không phải vì công cụ chuyển dữ liệu hỏng, mà vì có những chỗ chứa ảnh nằm ngoài thư viện ảnh chính: ảnh trong ứng dụng nhắn tin, album ẩn, dự án trong ứng dụng chỉnh ảnh, và bản gốc chưa từng được tải về máy. Kiểm từng chỗ đó trước khi khôi phục cài đặt gốc cho máy cũ là cách chắc chắn nhất.
Bài này không đi lại các bước chuyển dữ liệu tổng quát, vốn khác nhau theo hãng và thay đổi theo phiên bản. Bài tập trung vào phần ảnh và video: những chỗ hay bị bỏ sót, thứ tự làm, cách kiểm máy mới đã nhận đủ, và những việc cần làm với máy cũ trước khi bán hay cho người khác.
Những chỗ ảnh hay bị bỏ sót
Ảnh và video trong ứng dụng nhắn tin. Ảnh nhận được trong các cuộc trò chuyện thường được ứng dụng nhắn tin lưu riêng, không nằm trong thư viện ảnh nếu bạn chưa bấm lưu. Phần lớn ứng dụng nhắn tin phổ biến có cơ chế sao lưu và khôi phục riêng, gắn với tài khoản và số điện thoại. Chuyển thư viện ảnh không tự kéo theo phần này.
Album ẩn và thư mục có khoá. Ảnh bạn đã ẩn, ảnh trong thư mục bảo mật của hãng điện thoại hay của ứng dụng khoá ảnh có thể không đi theo công cụ chuyển dữ liệu. Có loại thư mục bảo mật gắn với máy, khôi phục cài đặt gốc là mất.
Bản gốc chưa tải về máy. Nếu bạn bật tối ưu bộ nhớ, nhiều ảnh trên máy cũ chỉ là bản nhẹ, bản gốc nằm trên đám mây. Đây không phải vấn đề nếu máy mới đăng nhập cùng tài khoản. Nhưng nếu bạn đổi sang hệ điều hành khác hay bỏ dịch vụ đó, cần tải bản gốc về trước.
Dự án trong ứng dụng chỉnh ảnh, dựng video. Dự án dở và ảnh chưa xuất thường nằm trong bộ nhớ riêng của ứng dụng, không đi theo thư viện ảnh. Xuất những gì cần giữ ra thư viện trước khi đổi máy.
Ảnh trong ứng dụng ghi chú, ứng dụng quét tài liệu. Ảnh chèn trong ghi chú, tài liệu quét lưu trong ứng dụng thường đi theo ứng dụng đó, đồng bộ hay không tuỳ cài đặt. Mở từng ứng dụng kiểm xem nó có đồng bộ với tài khoản không.
Thứ tự làm khi đổi máy
Thứ tự quan trọng hơn công cụ. Làm đúng thứ tự giúp bạn luôn có đường lùi nếu một bước hỏng:
- Giữ máy cũ nguyên vẹn cho đến cuối cùng. Đừng bán, đừng khôi phục cài đặt gốc, đừng đưa người khác trước khi máy mới đã kiểm đủ.
- Sao lưu máy cũ theo cách chính thức của hãng, và chép thư viện ảnh ra máy tính hoặc ổ cứng như một bản độc lập.
- Sao lưu riêng từng ứng dụng nhắn tin quan trọng theo cách của ứng dụng đó, ghi lại thông tin cần để khôi phục như số điện thoại, tài khoản.
- Xuất ảnh từ album ẩn, thư mục bảo mật, ứng dụng chỉnh ảnh ra thư viện hoặc ra máy tính.
- Thiết lập máy mới: khôi phục từ bản sao lưu nếu cùng hệ, hoặc dùng công cụ chuyển dữ liệu chính thức nếu khác hệ.
- Khôi phục từng ứng dụng nhắn tin trên máy mới theo hướng dẫn của ứng dụng.
- Kiểm máy mới theo danh sách ở phần sau. Đợi vài ngày dùng thử để chắc không thiếu gì.
- Chỉ khi đó mới đăng xuất tài khoản trên máy cũ, khôi phục cài đặt gốc và chuẩn bị bán hoặc cho.
Nếu bắt buộc phải trả máy cũ ngay, ví dụ đổi máy tại cửa hàng, hãy làm xong các bước sao lưu ở nhà trước khi đến, và chép thư viện ảnh ra máy tính như một bản dự phòng.
Đổi sang hệ điều hành khác: chuẩn bị gì thêm
Đổi từ iPhone sang Android hay ngược lại phức tạp hơn đổi máy cùng hệ. Cả Apple và Google đều có công cụ chính thức hỗ trợ chuyển dữ liệu khi người dùng đổi sang hệ của mình, thường chuyển được ảnh, video, danh bạ và một phần dữ liệu khác. Phạm vi chuyển được và cách thao tác thay đổi theo phiên bản, nên đọc hướng dẫn hiện hành trên trang hỗ trợ của hãng trước khi bắt đầu.
Những thứ cần chuẩn bị riêng: ảnh động sẽ không giữ nguyên dạng, ảnh định dạng hiệu suất cao có thể được giữ hoặc chuyển đổi tuỳ công cụ, cấu trúc album có thể không giữ nguyên. Nếu thư viện chính đang nằm trên dịch vụ đám mây gắn với hệ cũ, hãy quyết định trước bạn sẽ tiếp tục dùng dịch vụ đó qua ứng dụng trên hệ mới, hay chuyển hẳn sang dịch vụ khác. Nếu chuyển hẳn, tải bản gốc về máy tính trước rồi mới tải lên dịch vụ mới.
Ứng dụng nhắn tin là phần khó nhất khi đổi hệ. Một số ứng dụng có cách chuyển lịch sử trò chuyện giữa hai hệ, một số chỉ khôi phục được trong cùng hệ. Kiểm hướng dẫn của từng ứng dụng; nếu không chuyển được, lưu những ảnh, video quan trọng trong các cuộc trò chuyện ra thư viện ảnh trước khi đổi.
Danh sách kiểm máy mới đã nhận đủ ảnh
Đừng tin vào thông báo chuyển dữ liệu hoàn tất. Mở máy mới và kiểm từng mục, đánh dấu khi đạt:
| Mục kiểm | Cách kiểm | Nếu thiếu |
|---|---|---|
| Số lượng ảnh và video | So con số trong thư viện máy cũ và máy mới | Chênh nhiều thì chuyển lại hoặc lấy từ bản chép trên máy tính |
| Ảnh cũ nhất | Cuộn xuống đầu thư viện, mở vài ảnh của năm xa nhất | Có thể đám mây chưa đồng bộ xong, đợi thêm hoặc kiểm tài khoản |
| Video dài | Mở và tua hết vài video dài nhất | Video lớn hay bị chuyển lỗi, chép lại qua cáp |
| Album yêu thích, album tự tạo | Mở danh sách album | Tạo lại album từ ảnh đã có, cấu trúc album không phải lúc nào cũng đi theo |
| Ảnh trong ứng dụng nhắn tin | Mở vài cuộc trò chuyện quan trọng, cuộn về các tháng trước | Khôi phục lại theo hướng dẫn của ứng dụng khi máy cũ còn |
| Ảnh ẩn, thư mục bảo mật | Mở mục ẩn hoặc thư mục bảo mật trên máy mới | Lấy từ bản xuất trên máy tính |
Giữ bảng này trong vài ngày đầu dùng máy mới. Nhiều thứ thiếu chỉ lộ ra khi bạn cần tìm đúng tấm ảnh đó.
Trước khi bán hay cho máy cũ
Khi đã chắc máy mới đủ ảnh, máy cũ cần được làm sạch để người nhận không thấy được dữ liệu của bạn. Trước tiên đăng xuất khỏi tài khoản đám mây và tài khoản của hãng trên máy cũ; với iPhone, việc này cũng tắt khoá kích hoạt, nếu không người mua không dùng được máy. Với Android, đăng xuất tài khoản Google trước khi khôi phục cài đặt gốc để tránh khoá bảo vệ thiết bị.
Một bẫy hay gặp: nếu bạn xoá ảnh trên máy cũ trước khi đăng xuất, và thư viện đang đồng bộ, ảnh sẽ bị xoá luôn trên đám mây và trên máy mới. Đừng xoá thủ công từng ảnh; hãy đăng xuất tài khoản trước, sau đó dùng tính năng khôi phục cài đặt gốc của máy để xoá toàn bộ.
Tháo thẻ nhớ và thẻ SIM ra khỏi máy. Thẻ nhớ có thể chứa ảnh không nằm trong bộ nhớ trong; kiểm và chép ra trước khi quyết định đưa thẻ đi cùng máy hay giữ lại. Sau khi khôi phục cài đặt gốc, bật máy lên một lần để chắc nó đã về màn hình thiết lập ban đầu.
Dữ liệu cá nhân trong lúc chuyển
Đổi máy là lúc dữ liệu của bạn đi qua nhiều tay và nhiều nơi nhất: bản sao lưu trên đám mây, bản chép trên máy tính, có khi cả máy của nhân viên cửa hàng nếu bạn nhờ chuyển hộ. Hạn chế nhờ người lạ chuyển dữ liệu; nếu phải nhờ, ngồi cạnh trong suốt quá trình và không đưa mật khẩu tài khoản.
Bản chép thư viện ảnh trên máy tính hay ổ cứng có thể chứa ảnh giấy tờ, ảnh màn hình có thông tin ngân hàng. Sau khi đổi máy xong, lọc những ảnh này ra, giữ lại nơi có khoá những gì cần, xoá phần còn lại. Đừng để bản chép trung gian nằm trong thư mục tải về hay trên máy tính dùng chung.
Nếu dùng ứng dụng chuyển dữ liệu của bên thứ ba, chỉ cài từ cửa hàng chính thức và gỡ đi khi xong việc. Những thao tác cụ thể về bảo vệ tài khoản trong lúc đổi máy, như chuyển xác thực hai lớp hay ứng dụng ngân hàng, cần làm theo hướng dẫn riêng của từng dịch vụ.
Khi máy cũ đã hỏng hoặc bị mất
Không phải lúc nào cũng có cơ hội chuẩn bị. Máy rơi vỡ màn hình, ngấm nước hay bị mất cắp, và bạn phải dùng máy mới ngay. Lúc này, thứ cứu ảnh là những gì đã được sao lưu từ trước. Đăng nhập tài khoản đám mây trên máy mới, đợi thư viện đồng bộ về, rồi kiểm theo danh sách ở trên. Ứng dụng nhắn tin thì khôi phục từ bản sao lưu gần nhất của ứng dụng, nếu có.
Nếu máy cũ chỉ vỡ màn hình nhưng vẫn chạy, nhiều khi vẫn chép được ảnh ra bằng cáp nếu máy tính đã từng được tin cậy, hoặc nhờ trung tâm bảo hành thay màn hình rồi mới chuyển dữ liệu. Với máy ngấm nước, tắt máy ngay, không cố sạc hay bật thử nhiều lần, và mang đến nơi sửa chữa uy tín. Khả năng lấy lại dữ liệu từ máy hỏng phụ thuộc rất nhiều vào tình trạng máy, không có gì đảm bảo.
Nếu dịch vụ cứu dữ liệu đề nghị lấy lại ảnh, hỏi rõ họ sẽ làm gì với máy và dữ liệu của bạn, và chỉ dùng nơi có địa chỉ rõ ràng. Trường hợp máy bị mất cắp, ưu tiên đăng nhập tài khoản từ thiết bị khác để khoá hoặc xoá máy từ xa và đổi mật khẩu, rồi mới tính chuyện ảnh.
Câu hỏi thường gặp
Dùng công cụ chuyển dữ liệu của hãng rồi có cần sao lưu riêng ảnh không?
Nên có. Công cụ chuyển có thể bị gián đoạn hoặc bỏ sót một số loại dữ liệu. Một bản chép thư viện ảnh ra máy tính hay ổ cứng trước khi đổi máy là đường lùi rẻ nhất nếu có gì trục trặc.
Ảnh trong Zalo có tự sang máy mới không?
Ảnh trong ứng dụng nhắn tin đi theo cơ chế sao lưu và khôi phục riêng của ứng dụng, không đi theo thư viện ảnh. Kiểm hướng dẫn sao lưu hiện hành trong ứng dụng, làm trên máy cũ trước khi đổi, và lưu những ảnh quan trọng ra thư viện để chắc.
Có nên khôi phục cài đặt gốc máy cũ ngay sau khi chuyển xong?
Không nên. Giữ máy cũ nguyên vẹn vài ngày, dùng máy mới và kiểm theo danh sách. Chỉ khôi phục cài đặt gốc khi chắc máy mới đã đủ ảnh, đủ tin nhắn và mọi tài khoản đã đăng nhập được.
Đổi từ iPhone sang Android có mất ảnh động không?
Ảnh động thường không giữ nguyên dạng trên Android; có thể chỉ còn ảnh tĩnh hoặc bị tách thành ảnh và đoạn video ngắn. Nếu có ảnh động quan trọng, xuất chúng thành video trước khi chuyển.
Xoá ảnh trên máy cũ trước khi bán có làm mất ảnh trên máy mới không?
Có thể, nếu thư viện ảnh đang đồng bộ đám mây với cùng tài khoản. Xoá trên máy cũ sẽ xoá trên mây và trên máy mới. Hãy đăng xuất tài khoản trên máy cũ trước, rồi mới khôi phục cài đặt gốc.
Thẻ nhớ trong máy cũ có cần lấy ra không?
Có. Thẻ nhớ có thể chứa ảnh không nằm trong bộ nhớ trong và không đi theo công cụ chuyển dữ liệu. Chép ảnh ra rồi mới quyết định đưa thẻ đi kèm máy hay giữ lại.