Quản lý khách quen ở tiệm nhỏ không cần hệ thống phức tạp: chỉ cần một sổ khách ghi đúng vài thông tin, gắn với mỗi lần mua, và một luật tích điểm đơn giản mà nhân viên giải thích được trong một câu. Phần lớn tiệm thất bại vì ghi quá nhiều, đặt luật quá rối, hoặc thu số điện thoại mà không hề dùng tới.
Bài này giúp chủ quán cà phê, tiệm hoa, tiệm tóc, tiệm tạp hoá, cửa hàng quần áo chọn cách ghi khách quen: sổ khách nên có những cột nào, khi nào tích điểm đáng làm, cách đặt luật đổi điểm không tự làm khó mình, và cách xin đồng ý, giữ dữ liệu khách cho đúng mực. Phần nhắn tin chăm khách có bài riêng trong cùng chuyên mục; ở đây tập trung vào việc ghi nhận và hiểu khách.
Tiệm nhỏ có lợi thế gì khi nhớ khách
Chuỗi lớn có ngân sách quảng cáo, tiệm nhỏ có lợi thế khác: người đứng quầy nhớ mặt khách, nhớ khách uống ít đường, nhớ cô hàng xóm hay mua hoa cho mẹ vào đầu tháng. Vấn đề là trí nhớ đó nằm trong đầu một hai người. Khi chủ vắng hay nhân viên nghỉ, khách quen bước vào và được đối xử như khách lạ. Sổ khách trên ứng dụng giúp biến trí nhớ cá nhân thành trí nhớ của tiệm.
Sổ khách cũng trả lời được những câu mà cảm giác hay đoán sai. Ai thật sự là khách quen, tính theo số lần mua chứ không phải ấn tượng? Bao lâu một người khách thường quay lại? Khách nào đã lâu không thấy tới? Những câu đó giúp bạn quyết định có cần nhắn hỏi thăm, có nên đổi món, có nên điều chỉnh giờ mở cửa.
Nhưng sổ khách chỉ có ích khi được ghi đều. Một sổ ghi kỹ mười người đầu tiên rồi bỏ dở thì không giúp gì. Vì vậy thiết kế sổ phải đủ nhẹ để nhân viên ghi trong lúc tính tiền, không bắt khách đứng chờ.
Sổ khách nên có những cột nào
Bảng dưới gợi ý các thông tin đáng ghi và những thứ không nên thu. Nguyên tắc chung: chỉ ghi điều sẽ dùng để phục vụ khách tốt hơn.
| Thông tin | Dùng để làm gì | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tên gọi | Gọi đúng tên, chào hỏi | Tên khách muốn được gọi, không cần họ tên đầy đủ |
| Số điện thoại | Nhận diện khi mua, tra lịch sử | Chỉ ghi khi khách đồng ý; chuẩn hoá một cách viết để không trùng |
| Lịch sử mua | Biết khách hay mua gì, bao lâu quay lại | Gắn tự động với hoá đơn nếu phần mềm bán hàng hỗ trợ |
| Sở thích, lưu ý | Phục vụ đúng: ít đá, dị ứng hoa, thích kiểu cắt ngắn | Ghi ngắn, trung tính, không bình phẩm về khách |
| Ngày đặc biệt | Chúc mừng sinh nhật nếu khách muốn | Chỉ cần ngày và tháng, không cần năm sinh |
| Kênh khách muốn nhận tin | Biết nhắn qua đâu, có được nhắn không | Ghi rõ khách từ chối nhận tin nếu có |
Không nên ghi: số giấy tờ tuỳ thân, địa chỉ chi tiết khi không giao hàng, nhận xét về ngoại hình hay tính cách khách. Những ghi chú kiểu "khách khó tính" có thể bị khách đọc thấy trên màn hình quầy và gây mất lòng; nếu cần lưu ý, ghi theo hành vi cụ thể và lịch sự, ví dụ "muốn được báo giá trước khi làm".
Có nên tích điểm không, và đặt luật thế nào
Tích điểm không bắt buộc. Nhiều tiệm giữ chân khách bằng chất lượng ổn định và một lời chào đúng tên. Tích điểm chỉ đáng làm khi khách mua lặp lại thường xuyên, như quán cà phê, tiệm cơm văn phòng, tiệm tạp hoá đầu ngõ.
Luật phải nói được trong một câu. Ví dụ giả định: "Mỗi mười ly được tặng một ly." Luật có nhiều hạng, hệ số nhân, ngày nhân đôi điểm làm nhân viên lúng túng và khách nghi ngờ.
Tính trước chi phí. Điểm tặng là tiền thật. Tính xem nếu khách đổi hết điểm, tiệm mất bao nhiêu phần trăm doanh thu, có chấp nhận được không. Đặt hạn dùng điểm hợp lý để sổ sách không treo khoản nợ mãi.
Ghi lại mọi lần cộng trừ điểm. Ứng dụng nên lưu từng lần cộng, đổi, điều chỉnh điểm kèm người thao tác. Khi khách thắc mắc, bạn mở lịch sử ra là trả lời được.
Thẻ giấy vẫn có chỗ. Với tiệm rất nhỏ, thẻ giấy đóng dấu đơn giản và khách lớn tuổi thấy quen. Ứng dụng có lợi khi khách hay quên thẻ hoặc tiệm có nhiều người đứng quầy.
Bắt đầu sổ khách trên ứng dụng trong hai tuần
Nếu tiệm đang chỉ nhớ khách bằng trí nhớ hoặc một cuốn sổ, làm theo các bước sau để chuyển sang ứng dụng mà không làm phiền khách.
- Chọn nơi ghi: phần khách hàng trong phần mềm bán hàng đang dùng, hoặc một ứng dụng sổ khách riêng nếu phần mềm không có.
- Thống nhất cách viết số điện thoại và tên gọi để không tạo hai hồ sơ cho một người.
- Soạn một câu hỏi ngắn cho nhân viên: "Anh chị có muốn quán lưu số để tích điểm không ạ?" — khách từ chối thì vẫn phục vụ bình thường.
- Trong hai tuần đầu, chỉ ghi tên gọi, số điện thoại và gắn hoá đơn; chưa ghi sở thích để nhân viên quen thao tác.
- Từ tuần thứ ba, thêm ghi chú sở thích cho những khách đến từ ba lần trở lên.
- Cuối tháng, xem danh sách khách theo số lần mua để biết nhóm khách quen thật của tiệm.
Khi nhập lại khách từ sổ giấy cũ, chỉ nhập những người bạn chắc họ đã đồng ý cho lưu số. Danh sách cũ không rõ nguồn nên để riêng, không đưa vào chương trình nhắn tin.
Xin đồng ý và giữ dữ liệu khách cho đúng mực
Số điện thoại, tên và lịch sử mua hàng của khách là dữ liệu cá nhân. Quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân yêu cầu nói rõ mục đích thu thập và có sự đồng ý của người đó; chi tiết bạn kiểm theo văn bản hiện hành. Ở tiệm nhỏ, cách làm thực tế là nói rõ khi hỏi số: lưu để tích điểm và nhận biết khi khách quay lại, có nhắn tin hay không. Nếu sau này muốn dùng cho việc khác, hỏi lại.
Về giữ an toàn, mỗi nhân viên một tài khoản, không cho nhân viên bán hàng xuất cả danh sách khách ra tệp. Khi có nhân viên nghỉ việc, khoá tài khoản ngay. Không chụp màn hình danh sách khách gửi vào nhóm chat. Khi khách yêu cầu xoá thông tin, xoá thật trong ứng dụng và báo lại cho khách.
Một điều dễ quên: màn hình quầy thường quay ra phía khách. Ghi chú về khách nên ở chỗ khách đứng không đọc được, hoặc phần mềm cho ẩn ghi chú khi không bấm mở. Đây là chi tiết nhỏ nhưng khách để ý, và nó quyết định khách thấy được quan tâm hay thấy bị soi.
Đọc sổ khách mỗi tháng: ba câu hỏi đáng trả lời
Sổ khách ghi đều được vài tháng sẽ bắt đầu trả lời được những câu mà trước đây chủ tiệm chỉ đoán. Câu thứ nhất là khách quen thật của tiệm là ai. Lọc những người mua từ ba lần trở lên trong tháng, xem họ hay mua món gì, vào khung giờ nào. Nhiều tiệm bất ngờ khi thấy nhóm khách quen đông nhất lại không phải nhóm mà mình vẫn chăm chút nhất.
Câu thứ hai là khách thường quay lại sau bao lâu. Một quán cà phê có thể thấy khách quen quay lại vài ngày một lần, còn tiệm tóc là vài tuần. Con số này cho biết khi nào một người khách được coi là đã lâu không ghé, tránh nhắn hỏi thăm quá sớm làm phiền họ.
Câu thứ ba là ai đã ngừng quay lại. Danh sách khách từng mua đều đặn nhưng hai ba chu kỳ liền không thấy là tín hiệu đáng xem. Đừng vội nhắn khuyến mãi; trước hết nhớ lại lần cuối họ ghé có chuyện gì không, món có đổi không, giá có đổi không. Ví dụ giả định: một tiệm cơm văn phòng ở Đà Nẵng nhận ra nhóm khách quen buổi trưa giảm hẳn sau khi đổi sang hộp đựng mới khó mang đi, và sửa ngay chỗ đó thay vì giảm giá.
Những lỗi hay gặp khi làm chương trình khách quen
Các lỗi dưới đây lặp lại ở rất nhiều tiệm, phần lớn đến từ việc làm quá sức ngay từ đầu.
- Hỏi số điện thoại của mọi khách, kể cả khách vãng lai, làm khách khó chịu và sổ đầy những hồ sơ chỉ mua một lần.
- Đặt nhiều hạng thành viên với quyền lợi khác nhau khi tiệm chưa đủ khách để phân hạng.
- Nhân viên tự ý cộng điểm cho người quen mà không có dấu vết trong ứng dụng.
- Đổi luật tích điểm giữa chừng mà không báo trước, khách thấy điểm của mình mất giá trị.
- Ghi chú về khách bằng lời lẽ suồng sã, để màn hình quay ra phía khách.
- Thu thông tin rồi không bao giờ dùng: không đọc sổ, không chăm khách, chỉ tích dữ liệu.
- Dùng danh sách khách để nhắn quảng cáo dồn dập, làm chính khách quen bỏ đi.
Nếu thấy tiệm đang mắc từ hai lỗi trở lên trong danh sách, hãy thu gọn chương trình lại thay vì thêm tính năng. Một sổ khách đơn giản được ghi đều có giá trị hơn một hệ thống đầy đủ mà không ai dùng.
Tiêu chí chọn ứng dụng sổ khách cho tiệm
Khi so các phương án, kiểm những điểm sau trong bản dùng thử.
- Tra khách nhanh bằng vài số cuối điện thoại ngay trên màn hình tính tiền.
- Tự gắn hoá đơn vào hồ sơ khách, không phải nhập lại.
- Luật tích điểm cấu hình được đơn giản, có lịch sử cộng trừ điểm.
- Lọc được khách lâu chưa quay lại, khách mua nhiều, khách có sinh nhật trong tháng.
- Ghi được khách đồng ý hay từ chối nhận tin nhắn.
- Phân quyền xem và xuất danh sách, khoá được tài khoản nhân viên nghỉ.
- Xuất được danh sách khách ra bảng tính khi cần chuyển phần mềm.
Nếu phần mềm bán hàng của tiệm đã có phần khách hàng đáp ứng phần lớn các điểm trên, dùng luôn phần đó thay vì thêm một ứng dụng riêng. Mỗi ứng dụng thêm vào là một nơi dữ liệu khách có thể lệch hoặc lộ.
Câu hỏi thường gặp
Khách không muốn cho số điện thoại thì có tích điểm được không?
Có thể dùng thẻ giấy đóng dấu, hoặc mã thành viên do khách tự giữ nếu ứng dụng hỗ trợ. Điều quan trọng là khách từ chối vẫn được phục vụ như mọi người, không bị gây khó.
Có nên ghi ngày sinh của khách không?
Chỉ khi khách muốn được chúc mừng và đồng ý cho ghi. Ngày và tháng là đủ, không cần năm sinh. Nếu tiệm không có kế hoạch làm gì vào ngày sinh nhật khách thì không cần hỏi.
Tích điểm có làm giảm lợi nhuận nhiều không?
Tuỳ luật bạn đặt. Hãy tính thử phần trăm doanh thu sẽ quay lại thành quà nếu mọi khách đổi hết điểm, rồi điều chỉnh mức tặng và hạn dùng điểm cho phù hợp với biên lời của tiệm.
Sổ khách có cần đồng bộ giữa hai cơ sở không?
Nếu khách thường mua ở cả hai nơi thì nên dùng chung một sổ để điểm và lịch sử không bị tách đôi. Kiểm ứng dụng có hỗ trợ nhiều điểm bán và phí có tăng theo số cơ sở không.
Khách yêu cầu xoá thông tin thì làm gì?
Xoá hồ sơ khách trong ứng dụng, kể cả ghi chú và điểm còn lại sau khi đã thoả thuận về điểm chưa dùng, rồi báo lại cho khách. Nếu ứng dụng chỉ cho ẩn chứ không xoá, hỏi bên cung cấp cách xoá thật.
Nhân viên mới có nên được xem ghi chú về khách không?
Nên cho xem những ghi chú phục vụ như sở thích và lưu ý, vì đó là mục đích của sổ khách. Quyền xuất danh sách hoặc sửa điểm thì chỉ giao cho người đã quen việc và được tin cậy.