Ứng dụng danh sách việc cần làm chỉ có ích khi nó khớp với cách bạn thật sự làm việc trong ngày: người cầm điện thoại suốt khác người ngồi máy tính tám tiếng, người nhiều việc lặt vặt khác người có vài việc lớn kéo dài. Chọn sai loại, bạn sẽ có một danh sách dài dần mà không ai đọc, rồi quay lại ghi lên mép giấy.
Bài này giúp bạn xác định mình cần loại danh sách nào, đưa ra các tiêu chí đáng so khi đứng trước nhiều ứng dụng cùng loại, gợi ý cách tổ chức danh sách để không bị ngộp, và chỉ ra lúc nào nên bỏ bớt tính năng thay vì tìm thêm. Một số tên ứng dụng phổ biến được nhắc làm ví dụ loại; tính năng của từng cái đổi theo phiên bản, bạn kiểm bản hiện hành trước khi quyết.
Danh sách việc cần làm khác ghi chú ở chỗ nào
Nhiều người dùng ứng dụng ghi chú làm danh sách việc, và với vài việc mỗi tuần thì như vậy là đủ. Khác biệt xuất hiện khi việc bắt đầu có hạn, có giờ, có lặp lại, có ưu tiên. Ứng dụng danh sách việc cần làm được thiết kế quanh câu hỏi hôm nay làm gì, nên nó biết ẩn những việc chưa tới hạn, đẩy việc quá hạn lên đầu, nhắc đúng lúc và cho bạn đánh dấu xong bằng một chạm.
Một ghi chú kiểu danh sách thì khác: mọi dòng nằm yên đó, việc của thứ hai tuần sau trộn lẫn với việc phải xong trong một giờ nữa. Khi danh sách vượt quá khoảng hai chục dòng, mắt bạn bắt đầu lướt qua thay vì đọc. Đó là lúc nên cân nhắc chuyển sang một ứng dụng chuyên cho việc cần làm.
Ngược lại, nếu bạn chỉ có năm sáu việc lớn mỗi tuần và ít khi có hạn chặt, ứng dụng việc cần làm với đủ thứ hạn chót, nhãn, ưu tiên có thể là quá tay. Điểm xuất phát nên là số việc bạn phải nhớ mỗi ngày và mức độ chúng có hạn, chứ không phải ứng dụng nào đang được nhắc nhiều.
Ba kiểu người dùng và loại ứng dụng hợp với từng kiểu
Dưới đây là cách phân loại đơn giản dựa trên nhịp làm việc. Bạn có thể thấy mình nằm giữa hai kiểu, khi đó chọn theo kiểu chiếm phần lớn thời gian trong tuần.
| Kiểu người dùng | Đặc điểm công việc | Loại ứng dụng nên tìm |
|---|---|---|
| Nhiều việc lặt vặt, di chuyển nhiều | Đi chợ, đóng tiền điện, gọi thợ, đón con, gửi hồ sơ; làm chủ yếu trên điện thoại | Danh sách gọn, thêm việc bằng một chạm hoặc bằng giọng nói, nhắc theo giờ |
| Làm bàn giấy, nhiều dự án | Nhiều việc nối tiếp nhau trong vài dự án, làm chủ yếu trên máy tính | Có chia dự án, việc con, hạn chót, xem theo ngày và theo tuần, chạy tốt trên máy tính |
| Ít việc nhưng việc lớn | Vài việc kéo dài nhiều tuần như viết báo cáo, ôn thi, sửa nhà | Danh sách ngắn kèm ghi chú dài, có thể là ứng dụng ghi chú có ô đánh dấu là đủ |
Các ứng dụng như Google Tasks, Microsoft To Do, Lời nhắc trên iPhone, Todoist hay TickTick thường được người dùng nhắc tới cho các kiểu trên, mỗi cái nghiêng về một cách làm. Đừng coi đó là danh sách để chọn; hãy coi đó là ví dụ để biết trên cửa hàng ứng dụng có những loại nào, rồi thử theo tiêu chí ở phần sau.
Những tiêu chí đáng so khi chọn
Thêm việc nhanh tới đâu. Việc cần làm thường nảy ra lúc tay đang bận: đang chạy xe dừng đèn đỏ, đang nấu ăn, đang họp. Ứng dụng cho bạn thêm việc từ tiện ích màn hình chính, từ phím tắt, hoặc bằng cách nói sẽ được dùng nhiều hơn hẳn ứng dụng phải mở ra, chọn danh sách rồi mới gõ.
Hiểu ngày giờ bằng tiếng Việt hay không. Một số ứng dụng hiểu câu kiểu "mai 9 giờ gọi thợ điện" để tự đặt hạn. Khả năng này với tiếng Việt chưa đều giữa các ứng dụng, có cái hiểu, có cái chỉ hiểu tiếng Anh. Thử vài câu thật của bạn trước khi tin vào nó.
Nhắc việc có đáng tin không. Một lời nhắc đến trễ hoặc không đến là đủ để bạn mất niềm tin. Kiểm khi máy ở chế độ tiết kiệm pin, khi ứng dụng bị đóng hẳn và khi điện thoại khởi động lại. Một số máy Android tắt ứng dụng chạy nền khá mạnh tay, cần cho phép ứng dụng chạy nền trong cài đặt pin.
Xem theo ngày, theo tuần. Danh sách việc dài chỉ có ích khi bạn nhìn được lát cắt hôm nay và tuần này. Hãy kiểm ứng dụng có màn hình gom việc hôm nay từ mọi danh sách không, và có cho kéo việc sang ngày khác dễ dàng không.
Chạy được ở đâu. Nếu bạn làm trên cả điện thoại và máy tính, ứng dụng phải có bản cho cả hai, hoặc bản web dùng được. Kiểm cả việc đồng bộ có nhanh không và có giữ được thứ tự bạn đã sắp.
Mang dữ liệu đi được không. Tìm chức năng xuất danh sách việc ra tệp. Việc cần làm ít khi quý như ghi chú lâu năm, nhưng việc lặp lại và dự án dài thì dựng lại rất mất công.
Dựng danh sách việc lần đầu sao cho không ngộp
Phần lớn người bỏ ứng dụng việc cần làm không phải vì ứng dụng dở mà vì ngày đầu nhập vào quá nhiều. Cách dựng dưới đây giữ danh sách ở mức bạn còn muốn mở ra mỗi sáng.
- Viết ra giấy hoặc một ghi chú tạm mọi việc đang lởn vởn trong đầu, không phân loại, không sắp xếp, mười lăm phút là đủ.
- Gạch những việc không phải của bạn hoặc không còn cần làm. Thường một phần đáng kể sẽ biến mất ở bước này.
- Chia phần còn lại vào tối đa ba hoặc bốn danh sách, ví dụ Việc nhà, Công việc, Giấy tờ và tiền nong. Nhiều danh sách hơn thì bạn sẽ tốn thời gian chọn chỗ đặt việc.
- Chỉ đặt hạn cho việc thật sự có hạn. Việc nào cũng có hạn thì danh sách quá hạn sẽ đỏ cả trang và bạn sẽ quen bỏ qua màu đỏ.
- Mỗi việc viết bằng động từ đầu câu và đủ cụ thể để làm ngay, ví dụ "gọi thợ hỏi giá thay vòi sen" thay vì "vòi sen".
- Đặt một lời nhắc mỗi tối khoảng năm phút để nhìn danh sách ngày mai, kéo bớt việc nếu quá tải.
Sau hai tuần, bạn sẽ biết danh sách nào hay dùng, danh sách nào bỏ không. Gộp những danh sách ít dùng lại. Hệ thống tốt nhất là hệ thống đơn giản tới mức bạn không cần nghĩ khi đặt việc vào.
Khi nào nên bớt tính năng thay vì thêm
Ứng dụng việc cần làm có xu hướng mời bạn dùng thêm: mức ưu tiên bốn màu, nhãn, bộ lọc, thống kê số việc đã xong theo tuần, điểm thưởng giữ chuỗi ngày. Mỗi thứ nghe đều hợp lý, nhưng mỗi thứ là một quyết định bạn phải đưa ra mỗi lần thêm việc. Nếu thêm một việc mất nhiều hơn mười giây vì phải chọn nhãn, ưu tiên và danh sách, bạn sẽ bắt đầu né không thêm, và danh sách mất giá trị.
Dấu hiệu rõ nhất là khi bạn dành buổi sáng để sắp xếp lại danh sách thay vì làm việc đầu tiên trong đó. Khi gặp tình trạng này, hãy thử tắt bớt: bỏ nhãn, chỉ giữ hai mức ưu tiên là quan trọng và bình thường, ẩn thống kê. Nhiều người thấy nhẹ hẳn mà không mất gì.
Cũng đừng để tính năng thống kê hay chuỗi ngày biến danh sách việc thành trò chơi. Một ngày bạn nghỉ ốm không làm gì vẫn là một ngày bình thường. Ứng dụng làm bạn thấy có lỗi vì đứt chuỗi đang phục vụ chỉ số của nó chứ không phục vụ bạn; trong trường hợp đó, tắt thông báo chuỗi ngày hoặc đổi sang ứng dụng gọn hơn.
Mười lăm phút cuối tuần giữ cho danh sách còn sống
Ứng dụng tốt đến đâu cũng không tự dọn được danh sách. Việc cũ không còn ý nghĩa vẫn nằm đó, việc làm dở bị kéo từ ngày này sang ngày khác, và dần dần danh sách thành một kho nhắc nhở về những gì bạn chưa làm. Cách giữ cho nó còn dùng được là một buổi xem lại ngắn mỗi tuần, chọn một khung giờ cố định như tối chủ nhật hoặc trưa thứ sáu.
Trong buổi đó, bạn đi qua từng danh sách và với mỗi việc tự hỏi ba câu: còn cần làm không, làm trong tuần tới hay để sau, có cần chia nhỏ ra không. Việc đã bị kéo lùi ba lần trở lên thường là việc quá to hoặc không rõ bước đầu tiên; viết lại thành một bước cụ thể làm được trong nửa giờ. Việc không còn cần thì xoá thẳng tay, đừng giữ lại cho đủ.
Nhiều ứng dụng có màn hình gom việc quá hạn và việc không có hạn, rất tiện cho buổi xem lại này. Nếu ứng dụng bạn đang dùng không có, một bộ lọc đơn giản hoặc chỉ cần lướt qua từng danh sách cũng đủ. Đặt chính buổi xem lại thành một việc lặp lại hằng tuần trong ứng dụng để nó không bị quên.
Dữ liệu trong danh sách việc và bản miễn phí đủ tới đâu
Danh sách việc trông vô hại nhưng thường chứa nhiều thông tin đời tư hơn bạn nghĩ: lịch khám của người nhà, việc đi nộp hồ sơ vay, tên khách hàng, địa chỉ cần giao hàng. Khi chọn ứng dụng, hãy đọc qua phần mô tả dữ liệu trên cửa hàng ứng dụng để biết ứng dụng thu thập những gì và có chia sẻ với bên thứ ba không. Với việc liên quan người khác, bạn có thể viết tắt hoặc thay tên bằng ký hiệu, ví dụ "gửi báo giá khách A" thay vì ghi đầy đủ tên công ty và số điện thoại.
Về chi phí, phần lớn ứng dụng việc cần làm có bản miễn phí đủ cho một người với vài danh sách. Phần trả phí thường nằm ở những thứ như nhắc theo vị trí, chia sẻ cho nhiều người, giao diện lịch, chủ đề màu hay lưu lịch sử dài. Hãy dùng bản miễn phí ít nhất vài tuần để biết mình thật sự vướng chỗ nào. Nếu cái bạn vướng chỉ là màu sắc, có lẽ không cần trả.
Khi đăng ký dùng thử bản trả phí, đánh dấu ngày hết hạn dùng thử ngay trong chính ứng dụng việc cần làm đó, kèm việc "quyết định giữ hay huỷ". Danh mục miễn phí hay trả phí của trang có bài riêng về cách huỷ gói tự gia hạn; ở đây chỉ cần nhớ dùng thử miễn phí thường tự chuyển sang trả tiền nếu bạn không làm gì.
Câu hỏi thường gặp
Dùng ứng dụng ghi chú làm danh sách việc có được không?
Được, nếu bạn có ít việc và ít khi có hạn chặt. Khi danh sách vượt khoảng hai chục dòng, có nhiều việc có hạn hoặc lặp lại, ứng dụng chuyên cho việc cần làm sẽ giúp hơn vì nó biết ẩn việc chưa tới, đẩy việc quá hạn lên và nhắc đúng giờ.
Vì sao lời nhắc của ứng dụng việc cần làm đôi khi không hiện?
Thường do chế độ tiết kiệm pin hoặc cài đặt tối ưu pin của máy đã tắt ứng dụng chạy nền, cũng có thể do thông báo của ứng dụng bị tắt. Kiểm trong cài đặt pin và thông báo, cho phép ứng dụng chạy nền, rồi thử đặt một lời nhắc vài phút sau và khoá máy để xem nó có đến không.
Nên chia bao nhiêu danh sách là vừa?
Với một người, ba hoặc bốn danh sách theo mảng đời sống thường là đủ, ví dụ việc nhà, công việc, giấy tờ và tiền nong. Nhiều hơn thì mỗi lần thêm việc phải nghĩ đặt vào đâu, và những danh sách ít dùng sẽ bị bỏ quên cùng việc nằm trong đó.
Có nên đặt hạn cho mọi việc không?
Không nên. Chỉ đặt hạn cho việc có hạn thật. Nếu việc nào cũng có hạn, danh sách quá hạn sẽ dài và bạn quen bỏ qua nó, khi đó những hạn thật sự quan trọng cũng bị chìm. Việc không gấp có thể để trong danh sách và xem lại vào buổi xem xét cuối tuần.
Ứng dụng việc cần làm trả phí có giúp làm việc hiệu quả hơn không?
Không có ứng dụng nào tự làm việc thay bạn. Bản trả phí thường thêm nhắc theo vị trí, chia sẻ, giao diện lịch hay chủ đề. Chỉ trả khi bạn đã dùng bản miễn phí đủ lâu và biết rõ mình vướng tính năng nào. Giá và quyền lợi gói đổi theo thời gian, bạn kiểm bản hiện hành.
Có nên ghi tên khách hàng hay thông tin người nhà vào danh sách việc không?
Hạn chế ghi đầy đủ. Danh sách việc được đồng bộ và có thể hiện trên màn hình khoá, nên dễ bị người khác nhìn thấy. Bạn có thể viết tắt, dùng ký hiệu như khách A, hoặc chỉ ghi đủ để mình hiểu, còn thông tin chi tiết để ở nơi có bảo vệ tốt hơn.