AppChuan.comApp Chuẩn
Ảnh, video và lưu trữ

Lưu ảnh lên đám mây hay ổ cứng rời: so sánh theo tiêu chí, không theo quảng cáo

So sánh lưu ảnh trên đám mây, ổ cứng rời và máy tính theo chi phí lâu dài, độ an toàn, quyền riêng tư, tốc độ lấy lại ảnh và công sức duy trì.

Retired man in Hai Phong at a dining table plugging a small external drive into an old laptop, reading glasses on, laptop screen turned away, plain room, daylight

Đám mây và ổ cứng rời không thay thế nhau mà bù cho nhau: đám mây tiện, tự động và chống được mất máy, cháy nhà; ổ cứng rời không mất phí hằng tháng, bạn giữ trong tay, nhưng phụ thuộc vào việc bạn nhớ chép và vào tuổi thọ của chính cái ổ. Câu hỏi đúng không phải chọn bên nào, mà là bên nào làm bản chính, bên nào làm bản dự phòng.

Bài này so hai cách lưu theo sáu tiêu chí cụ thể, chỉ ra những hiểu lầm hay gặp như nhầm đồng bộ với sao lưu, và gợi ý cách kết hợp theo ba kiểu người dùng. Bài không nêu dung lượng hay giá gói cụ thể vì chúng thay đổi thường xuyên; xem trực tiếp trên trang của nhà cung cấp ở thời điểm bạn quyết định.

Đồng bộ không phải là sao lưu

Đồng bộ là hai nơi giống hệt nhau. Khi bạn bật đồng bộ ảnh giữa điện thoại và một dịch vụ đám mây như iCloud Photos hay Google Photos, thư viện ở hai nơi được giữ giống nhau. Chụp ảnh mới, ảnh lên mây; xoá ảnh trên máy, ảnh trên mây cũng bị xoá theo, thường chuyển vào thùng rác trong một thời gian rồi mới mất hẳn.

Sao lưu là một bản riêng, độc lập. Bản sao lưu là bản chép ra nơi khác, không tự thay đổi khi bản chính thay đổi. Xoá nhầm ảnh trên điện thoại, bản sao lưu vẫn còn. Ổ cứng rời bạn chép ảnh vào mỗi tháng rồi cất đi là một bản sao lưu đúng nghĩa.

Vì sao sự khác biệt này quan trọng. Nhiều người tưởng đã bật đồng bộ là ảnh an toàn, rồi một ngày dọn máy cho nhẹ, xoá vài trăm ảnh, và không để ý rằng thùng rác trên mây tự dọn sau một thời gian. Cũng có người bị chiếm tài khoản, kẻ gian xoá sạch thư viện. Đồng bộ bảo vệ bạn khỏi mất máy, không bảo vệ bạn khỏi chính thao tác xoá.

Kiểm xem mình đang dùng kiểu nào. Mở phần cài đặt của dịch vụ đám mây đang dùng, đọc phần mô tả: có ghi rằng xoá trên thiết bị sẽ xoá trên mọi thiết bị không. Cách ghi khác nhau theo dịch vụ và phiên bản, nhưng đọc kỹ thì sẽ thấy.

So sánh theo sáu tiêu chí

Bảng dưới so hai cách ở mức nguyên lý, áp dụng được cho phần lớn dịch vụ và loại ổ phổ biến. Từng nhà cung cấp, từng dòng ổ có khác biệt riêng, nên coi đây là khung để đặt câu hỏi.

Tiêu chíĐám mâyỔ cứng rời
Chi phíThường có phần miễn phí nhỏ, vượt thì trả theo tháng hoặc năm, trả mãiTrả một lần khi mua, thay ổ sau vài năm
Công sức duy trìGần như tự động sau khi bậtPhải nhớ cắm và chép định kỳ
Chống mất máy, cháy, trộmTốt, vì dữ liệu ở nơi khácKém nếu ổ để cùng nhà với máy
Chống xoá nhầmTuỳ: đồng bộ thì kém, có thùng rác giới hạn thời gianTốt nếu ổ chỉ cắm vào lúc chép
Quyền riêng tưDữ liệu nằm trên máy chủ của nhà cung cấp, phụ thuộc bảo mật tài khoảnBạn giữ trong tay, nhưng mất ổ là lộ nếu không khoá
Lấy lại ảnhTừ bất kỳ đâu có mạngPhải có ổ và máy tính bên cạnh

Đọc bảng sẽ thấy điểm yếu của bên này đúng là điểm mạnh của bên kia. Đó là lý do cách an toàn nhất thường là có cả hai, chứ không phải chọn một bên tốt hơn.

Chi phí tính trong năm năm, không tính trong một tháng

Khi so tiền, nhiều người đặt giá một tháng đám mây cạnh giá một cái ổ cứng rồi kết luận ổ cứng rẻ hơn hẳn. Phép so đúng phải kéo dài vài năm, vì đám mây là khoản trả đều đặn còn ổ cứng là khoản trả một lần nhưng có tuổi thọ. Ví dụ giả định: một gia đình cần lưu thư viện ảnh cỡ vừa, gói đám mây phù hợp tốn một khoản cố định mỗi tháng; nhân lên năm năm rồi so với giá hai cái ổ cứng, vì nên có hai ổ để dự phòng, cộng thêm việc thay ổ khi ổ cũ có dấu hiệu hỏng.

Ngoài tiền còn có những chi phí khó đo. Đám mây trả bằng tiền nhưng tiết kiệm công sức; ổ cứng rẻ nhưng đòi bạn nhớ chép, và chỉ cần bỏ quên vài tháng là có một khoảng trống không được bảo vệ. Với người bận rộn, công sức đó thường là lý do bản sao lưu ổ cứng bị bỏ dở sau vài lần.

Cũng tính đến chuyện dung lượng tăng theo năm. Thư viện ảnh và video của một gia đình có con nhỏ có thể lớn lên nhanh, nhất là video. Gói đám mây vừa đủ hôm nay có thể thiếu sau hai năm, và lúc đó bạn phải chọn giữa trả gói cao hơn hoặc dọn bớt. Mức giá, dung lượng gói của từng dịch vụ thay đổi thường xuyên, nên kiểm trực tiếp trên trang chính thức thay vì dựa vào bảng so sánh cũ trên mạng.

Ổ cứng rời: những điều cần biết trước khi tin vào nó

Ổ cứng không sống mãi. Ổ cứng loại đĩa quay có bộ phận cơ khí, sợ rơi va đập; ổ thể rắn nhẹ và nhanh hơn nhưng cũng có giới hạn tuổi thọ và có thể hỏng đột ngột. Không ai biết chính xác cái ổ của bạn sẽ hỏng lúc nào, nên đừng để bất kỳ ảnh nào chỉ tồn tại trên một cái ổ duy nhất. Cắm ổ ra kiểm ít nhất vài tháng một lần, mở thử vài ảnh ngẫu nhiên để chắc dữ liệu còn đọc được.

Cách cất ổ cũng quan trọng. Ổ cắm thường trực vào máy tính dễ bị cùng chung số phận với máy khi có sự cố điện, mã độc tống tiền hay xoá nhầm. Ổ sao lưu nên được rút ra sau khi chép xong và cất ở chỗ khô ráo, tránh nóng. Nếu có hai ổ, một ổ nên để ở nơi khác, ví dụ nhà người thân hay chỗ làm, để phòng trường hợp mất cả nhà.

Nếu ổ có ảnh riêng tư, giấy tờ scan hay video gia đình, hãy bật mã hoá cho ổ bằng công cụ có sẵn trong hệ điều hành máy tính. Ổ mất hay bị lấy mà không mã hoá thì ai cắm vào cũng xem được hết. Ghi mật khẩu mã hoá ở nơi an toàn, vì quên mật khẩu là tự khoá mình khỏi dữ liệu của chính mình.

Đám mây: điều kiện để thật sự an toàn

Ảnh trên đám mây chỉ an toàn bằng tài khoản giữ nó. Tài khoản bị chiếm thì kẻ gian xem được, tải được và xoá được toàn bộ thư viện. Mật khẩu riêng không dùng lại ở nơi khác, xác thực hai lớp và thông tin khôi phục tài khoản luôn cập nhật là ba điều kiện tối thiểu. Phần chuyên sâu về bảo vệ tài khoản có ở các trang chuyên về bảo mật; ở đây chỉ cần nhớ rằng đây là tiêu chí phải đặt lên đầu khi chọn đám mây làm nơi lưu chính.

Đọc chính sách của nhà cung cấp về dữ liệu không hoạt động. Một số dịch vụ có quy định về tài khoản lâu không đăng nhập hoặc vượt dung lượng quá lâu, có thể dẫn đến việc dữ liệu bị xoá. Quy định này khác nhau theo dịch vụ và có thể thay đổi, nên đọc bản hiện hành. Nếu ngừng trả gói, tìm hiểu trước dữ liệu vượt hạn mức sẽ ra sao.

Một điều nữa là khả năng mang dữ liệu đi. Dịch vụ tốt cho phép xuất toàn bộ ảnh và video ra ở chất lượng gốc. Thử xuất một album nhỏ ngay từ đầu để biết quy trình, thay vì chờ đến lúc muốn rời dịch vụ mới phát hiện việc tải về chậm hay khó. Ảnh nhạy cảm như giấy tờ tuỳ thân không nên để lẫn trong thư viện ảnh đồng bộ; cất riêng trong thư mục có khoá hoặc chỉ giữ trên thiết bị.

Ba kiểu kết hợp cho ba kiểu người dùng

Không có cách lưu chung cho mọi người. Ba gợi ý dưới đây là điểm xuất phát, bạn điều chỉnh theo thư viện và thói quen của mình:

  • Người ít ảnh, ít thời gian: dùng đồng bộ đám mây làm bản chính để không phải nhớ gì; vài tháng một lần xuất các album quan trọng ra một ổ cứng hoặc máy tính làm bản dự phòng.
  • Gia đình nhiều ảnh, nhiều video con nhỏ: đám mây cho ảnh của năm gần nhất để xem và chia sẻ tiện; video và ảnh các năm trước chép ra hai ổ cứng, một ổ để nhà, một ổ gửi người thân, kiểm định kỳ.
  • Người không muốn trả phí hằng tháng hoặc ngại dữ liệu nằm ở máy chủ nước ngoài: máy tính làm bản chính, hai ổ cứng rời luân phiên làm bản sao lưu, một ổ để ngoài nhà; chấp nhận việc phải tự nhớ chép và tự kiểm.
  • Dù chọn kiểu nào, ghi lại trên một trang giấy: ảnh đang nằm ở những đâu, tài khoản nào, ổ nào cất ở đâu, mật khẩu mã hoá giữ ở chỗ nào. Người thân cần biết những điều này nếu bạn không có mặt.

Nguyên tắc ba bản sao, hai loại thiết bị, một bản ở nơi khác là cách nhiều người làm lưu trữ dùng để tự kiểm. Nếu cách bạn đang làm chưa đạt điều đó, hãy thêm từng bước một thay vì cố làm hết trong một ngày.

Máy tính ở giữa: kho trung gian nhiều người quên

Giữa đám mây và ổ cứng rời còn một nơi lưu mà nhiều gia đình đang có sẵn nhưng ít dùng đúng cách: chiếc máy tính trong nhà. Máy tính có ổ đĩa lớn hơn điện thoại nhiều, xem ảnh trên màn hình rộng dễ chọn lọc hơn, và là chỗ thuận tiện để chép ra ổ cứng rời. Nhiều người dùng nó làm kho chính: chép ảnh từ điện thoại vào máy tính mỗi tháng, rồi từ máy tính chép tiếp ra ổ sao lưu.

Điểm yếu là máy tính cũng là một thiết bị có thể hỏng, bị mã độc hay bị cài lại hệ điều hành mà quên chép dữ liệu ra trước. Máy tính xách tay còn dễ bị rơi, mất cắp. Vì vậy máy tính chỉ nên là một trong các bản, không bao giờ là bản duy nhất. Nếu máy tính có bật đồng bộ thư mục với dịch vụ đám mây, nhớ rằng đó vẫn là đồng bộ: xoá trên máy là xoá trên mây.

Một thói quen tốt khi dùng máy tính làm kho là để ảnh trong một thư mục gốc duy nhất, không rải ra màn hình nền, thư mục tải về và vài ổ đĩa khác nhau. Một thư mục gốc thì chép ra ổ sao lưu chỉ cần một thao tác, và khi đổi máy tính cũng chỉ cần mang đúng thư mục đó đi.

Câu hỏi thường gặp

Đã bật đồng bộ ảnh lên đám mây rồi có cần sao lưu thêm không?

Nên có. Đồng bộ giữ hai nơi giống nhau, nên xoá nhầm trên máy thì ảnh trên mây cũng bị xoá theo sau một thời gian. Một bản sao lưu độc lập, ví dụ trên ổ cứng rời chép định kỳ, mới bảo vệ được bạn khỏi xoá nhầm và mất tài khoản.

Ổ cứng rời giữ ảnh được bao lâu?

Không có con số chắc chắn cho một cái ổ cụ thể; ổ có thể hỏng sau nhiều năm hoặc hỏng sớm bất ngờ. Vì vậy đừng để ảnh chỉ nằm trên một ổ, kiểm ổ vài tháng một lần bằng cách mở thử ảnh, và thay ổ khi có dấu hiệu chậm bất thường hay báo lỗi.

Lưu ảnh trên đám mây có bị người khác xem không?

Ảnh nằm trên máy chủ của nhà cung cấp và được bảo vệ bằng tài khoản của bạn. Rủi ro lớn nhất thường là tài khoản bị chiếm hoặc chia sẻ nhầm liên kết. Dùng mật khẩu riêng, bật xác thực hai lớp, kiểm định kỳ các album đang chia sẻ, và đọc chính sách quyền riêng tư của dịch vụ.

Nên chọn ổ cứng loại nào để lưu ảnh?

Ổ đĩa quay thường rẻ hơn trên mỗi đơn vị dung lượng nhưng sợ va đập; ổ thể rắn nhỏ gọn, nhanh nhưng đắt hơn. Với ổ chỉ dùng để sao lưu và cất trong nhà, loại nào cũng được, miễn là bạn có hai bản và kiểm định kỳ. Mức giá và dung lượng nên xem tại thời điểm mua.

Có nên lưu ảnh giấy tờ tuỳ thân chung với thư viện ảnh?

Không nên. Thư viện ảnh thường được đồng bộ, chia sẻ album và đưa vào các tính năng tự động. Ảnh giấy tờ nên để riêng trong thư mục có khoá, hoặc trên ổ có mã hoá, và xoá những bản không còn cần.

Ngừng trả gói đám mây thì ảnh có mất không?

Tuỳ quy định của từng dịch vụ. Thường bạn vẫn xem được ảnh cũ nhưng không thêm được ảnh mới khi vượt hạn mức, và một số dịch vụ có quy định riêng cho tài khoản vượt mức quá lâu. Đọc quy định hiện hành và tải bản sao về trước khi ngừng trả.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138