Với tiệm nhỏ, máy in hoá đơn và máy quét mã vạch nên được chọn sau khi đã chọn ứng dụng bán hàng, vì điều quyết định là ứng dụng đó nhận loại máy nào và qua kiểu kết nối nào. Mua máy trước rồi mới tìm ứng dụng hợp với máy là cách dễ dẫn đến thiết bị nằm trong hộp.
Bài này giải thích ở mức nguyên tắc các loại thiết bị hay đi cùng ứng dụng bán hàng — máy in nhiệt, máy in phiếu bếp, máy quét mã vạch, ngăn kéo tiền, màn hình phụ cho khách — cùng các kiểu kết nối, khổ giấy, và cách thử tương thích trước khi mua. Bài không nêu tên hãng hay mẫu máy và không nêu giá; danh sách thiết bị được hỗ trợ là của từng ứng dụng và đổi theo phiên bản, nên bạn luôn kiểm với bên cung cấp ứng dụng.
Vì sao chọn ứng dụng trước, thiết bị sau
Máy in và máy quét không tự làm gì cả; chúng chỉ nhận lệnh từ ứng dụng. Một máy in rất tốt nhưng ứng dụng bán hàng không có trình điều khiển cho nó thì cũng không in được. Một máy quét kết nối qua một giao thức mà máy tính bảng của tiệm không hỗ trợ thì cũng vô dụng. Vì vậy câu hỏi đầu tiên luôn là: ứng dụng đang dùng hoặc định dùng có danh sách thiết bị đã thử chưa, và chạy trên loại máy nào — điện thoại, máy tính bảng, máy tính để bàn hay máy bán hàng chuyên dụng.
Nhiều bên cung cấp ứng dụng có danh sách thiết bị khuyến nghị. Danh sách này không phải lúc nào cũng là duy nhất, nhưng mua đúng thiết bị trong danh sách thì khi có lỗi bạn được hỗ trợ. Mua thiết bị ngoài danh sách thì có thể chạy được, nhưng khi trục trặc, bên ứng dụng và bên bán máy dễ đổ cho nhau.
Ngược lại, cũng có trường hợp tiệm đã có sẵn máy in hoặc máy quét từ trước. Khi đó đưa thông tin máy đang có cho bên ứng dụng và hỏi thẳng có dùng được không, rồi thử thật trong bản dùng thử. Đừng tin vào câu trả lời "chắc được" mà chưa ai thử. Ghi lại tên đời máy, năm mua và kiểu kết nối của thiết bị đang có để hỏi cho chính xác.
Các thiết bị thường gặp và tiệm nào cần
Không phải tiệm nào cũng cần đủ bộ. Bảng dưới giúp bạn biết thiết bị nào thật sự cần với kiểu tiệm của mình.
| Thiết bị | Dùng để | Tiệm thường cần | Có thể bỏ qua khi |
|---|---|---|---|
| Máy in hoá đơn nhiệt | In phiếu tính tiền cho khách | Hầu hết tiệm bán lẻ, quán ăn uống | Khách không cần phiếu, hoá đơn gửi qua tin nhắn |
| Máy in phiếu bếp hoặc quầy pha | In món cho bếp ngay khi gọi | Quán có bếp hoặc quầy pha tách khỏi quầy thu | Bếp và quầy là một chỗ, ít món |
| Máy quét mã vạch | Quét hàng có mã sẵn khi bán và nhập kho | Tiệm tạp hoá, mỹ phẩm, phụ tùng nhiều mã | Ít mặt hàng, chủ yếu hàng không có mã |
| Ngăn kéo đựng tiền | Giữ tiền mặt, mở khi thanh toán | Tiệm nhiều giao dịch tiền mặt, nhiều người đứng quầy | Chủ yếu chuyển khoản, một người thu |
| Màn hình phụ cho khách | Khách nhìn thấy món và tổng tiền | Tiệm đông, muốn khách tự kiểm | Tiệm nhỏ, đọc to tổng tiền là đủ |
| Máy in tem mã vạch | In tem cho hàng không có mã | Tiệm tự đóng gói, hàng cân ký nhiều | Ít hàng tự đóng gói |
Bắt đầu với ít thiết bị nhất đủ để bán trơn tru, thêm dần khi thấy cần. Một máy in nhiệt và camera điện thoại để quét mã có khi đã đủ cho tiệm vài trăm mã hàng trong những tháng đầu.
Kiểu kết nối: chỗ hay vướng nhất
Kết nối dây cắm trực tiếp. Ổn định, ít lỗi, hợp với máy tính để bàn hoặc máy bán hàng có cổng phù hợp. Điện thoại và máy tính bảng thường cần đầu chuyển, và không phải ứng dụng nào cũng nhận máy in qua đầu chuyển.
Kết nối không dây tầm ngắn. Tiện cho điện thoại, máy tính bảng, máy in cầm tay. Nhược điểm là đôi khi phải ghép nối lại sau khi tắt máy, và khoảng cách bị giới hạn.
Kết nối qua mạng nội bộ của tiệm. Hợp khi nhiều máy cùng in ra một máy in, ví dụ nhiều điện thoại gọi món cùng in phiếu bếp. Cần mạng trong tiệm ổn định và máy in được đặt địa chỉ cố định; đổi bộ phát mạng là phải cài lại.
Máy quét giả lập bàn phím. Nhiều máy quét hoạt động như một bàn phím gõ dãy số, nên dễ dùng với hầu hết ứng dụng. Kiểm ứng dụng có nhận kiểu nhập này ở màn hình bán hàng không, và có tự xuống dòng sau mỗi lần quét không.
Camera điện thoại. Không tốn thêm thiết bị, đủ cho tiệm ít khách. Chậm hơn máy quét chuyên dụng khi đông khách và kém khi ánh sáng yếu hoặc mã bị nhăn.
Thử tương thích trước khi mua
Nếu có thể, mượn hoặc thử máy tại chỗ bán với chính thiết bị và ứng dụng của tiệm. Trình tự thử như sau.
- Cài ứng dụng bán hàng bản đang dùng trên chính điện thoại, máy tính bảng hoặc máy tính sẽ đặt ở quầy.
- Ghép nối máy in theo hướng dẫn của ứng dụng, in thử một phiếu mẫu; kiểm chữ tiếng Việt có dấu in đúng không, không bị lỗi ký tự.
- Kiểm khổ giấy: phiếu có bị cắt chữ hoặc tràn lề không, tên món dài có xuống dòng gọn không.
- Quét thử mười mã hàng khác nhau, kể cả mã bị nhăn, mã trên bao bì cong; xem có nhận đúng món không.
- Tắt máy in rồi bật lại, khởi động lại máy tính bảng, xem có tự kết nối lại hay phải ghép nối từ đầu.
- Nếu có ngăn kéo tiền, kiểm ngăn kéo có tự mở khi thanh toán tiền mặt không và có mở nhầm khi thanh toán chuyển khoản không.
Bước kiểm chữ tiếng Việt có dấu thường bị bỏ qua nhưng lại hay lỗi nhất. Một phiếu in ra mất dấu hoặc thành ký tự lạ làm khách khó đọc và có thể khiến phiếu trông thiếu chuyên nghiệp. Nếu lỗi, hỏi bên ứng dụng có cài đặt bảng mã hoặc chế độ in dạng ảnh không trước khi kết luận máy không dùng được.
Giấy in nhiệt, khổ giấy và việc bảo quản
Máy in hoá đơn ở tiệm nhỏ phần lớn là máy in nhiệt, in bằng nhiệt lên giấy có lớp phủ đặc biệt nên không cần mực. Có hai khổ phổ biến: khổ hẹp hợp với máy cầm tay và tiệm ít món, khổ rộng hơn cho phiếu nhiều dòng dễ đọc. Ứng dụng phải được cài đúng khổ giấy của máy, nếu không phiếu sẽ bị cắt chữ hoặc in lệch.
Chữ trên giấy in nhiệt phai dần theo thời gian, nhất là khi gặp nóng, nắng hoặc dầu mỡ. Vì vậy phiếu in không nên là nơi duy nhất lưu thông tin quan trọng; số liệu bán hàng phải nằm trong ứng dụng, còn hoá đơn có giá trị pháp lý thì theo quy định hoá đơn điện tử. Giấy chưa dùng nên cất nơi khô, mát, tránh ánh nắng trực tiếp ở quầy.
Đầu in nhiệt cũng cần được giữ sạch. Bụi và vụn giấy tích tụ làm phiếu in mờ từng vệt. Lau nhẹ theo hướng dẫn của nhà sản xuất máy định kỳ, và tránh dùng giấy kém chất lượng vì có thể làm mòn đầu in nhanh hơn. Ghi lại ngày thay giấy và ngày vệ sinh máy trong sổ việc của tiệm để không quên.
Những câu nên hỏi trước khi mua thiết bị
Khi đến chỗ bán hoặc hỏi bên cung cấp ứng dụng, mang theo danh sách câu hỏi sau và ghi lại câu trả lời.
- Ứng dụng bán hàng của tiệm đã thử thiết bị này chưa, trên loại máy nào và hệ điều hành phiên bản nào.
- Kiểu kết nối của thiết bị là gì, có cần đầu chuyển hay phần mềm phụ không.
- Thời hạn bảo hành, đổi máy khi lỗi trong bao lâu, sửa chữa ở đâu gần tiệm.
- Thiết bị có khoá theo một ứng dụng duy nhất không, đổi ứng dụng sau này còn dùng được không.
- Giấy in, linh kiện thay thế có dễ mua không.
- Có người hướng dẫn cài đặt lần đầu không, hay tiệm phải tự làm.
Câu hỏi thứ tư đặc biệt quan trọng với các bộ máy bán hàng trọn gói được bán kèm ứng dụng. Thiết bị khoá theo một ứng dụng thì đổi ứng dụng là phải thay máy, nên chi phí thoát ra cao hơn bạn nghĩ lúc mua.
Thiết bị và dữ liệu: những rủi ro nhỏ dễ quên
Thiết bị bán hàng cũng chạm tới dữ liệu khách. Phiếu in có thể ghi tên, số điện thoại của khách đặt hàng, địa chỉ giao. Phiếu in lỗi hoặc in thừa nên được xé bỏ thay vì vứt nguyên tờ vào thùng rác cạnh cửa. Với đơn giao đi, cân nhắc chỉ in phần cần cho người giao và che bớt số điện thoại, ví dụ chỉ in vài số cuối nếu ứng dụng cho phép.
Máy tính bảng ở quầy nên có khoá màn hình và mỗi nhân viên một tài khoản trong ứng dụng. Khi thiết bị hỏng phải mang đi sửa, đăng xuất khỏi ứng dụng bán hàng và các tài khoản của tiệm trước khi giao máy. Khi thanh lý thiết bị cũ, xoá dữ liệu và đưa máy về cài đặt gốc theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Máy in qua mạng nội bộ dùng chung mạng với khách nếu tiệm phát wifi miễn phí. Nếu được, tách một mạng riêng cho thiết bị bán hàng và một mạng cho khách. Đây là biện pháp đơn giản mà nhiều tiệm bỏ qua; các bước cài đặt mạng an toàn chi tiết hơn bạn có thể tìm ở các trang chuyên về bảo mật.
Câu hỏi thường gặp
Điện thoại có in hoá đơn được không?
Được, nếu ứng dụng bán hàng hỗ trợ in từ điện thoại và bạn có máy in kết nối không dây phù hợp. Kiểm danh sách máy in được hỗ trợ của ứng dụng và thử in tiếng Việt có dấu trước khi mua.
Tiệm có cần máy quét mã vạch hay dùng camera điện thoại là đủ?
Với tiệm ít khách hoặc ít hàng có mã, camera là đủ. Khi khách đông và nhiều món mỗi hoá đơn, máy quét chuyên dụng nhanh và ổn định hơn rõ rệt, nhất là với mã bị nhăn hoặc trong ánh sáng yếu.
Phiếu in ra bị mất dấu tiếng Việt thì làm sao?
Thường do cài đặt bảng mã hoặc phông chữ trong ứng dụng không khớp với máy in. Thử chế độ in dạng ảnh nếu ứng dụng có, hoặc hỏi bên hỗ trợ ứng dụng cách cài cho đúng loại máy. Đừng vội kết luận máy hỏng.
Một máy in có dùng chung cho nhiều điện thoại được không?
Được nếu máy in kết nối qua mạng nội bộ và ứng dụng hỗ trợ nhiều thiết bị cùng in. Máy in kết nối không dây tầm ngắn thường chỉ ghép nối được với một thiết bị mỗi lúc.
Mua bộ máy bán hàng trọn gói có lợi không?
Tiện vì cài sẵn và có một đầu mối hỗ trợ. Nhưng cần hỏi kỹ máy có khoá theo một ứng dụng không, vì đổi ứng dụng sau này có thể phải thay cả máy. Tính chi phí thoát ra trước khi quyết.
Có cần ngăn kéo tiền nếu tiệm chủ yếu nhận chuyển khoản?
Thường không cần. Ngăn kéo hữu ích khi nhiều tiền mặt và nhiều người cùng thu ngân, giúp mỗi lần mở đều gắn với một giao dịch. Tiệm chủ yếu chuyển khoản có thể dùng hộp đựng tiền đơn giản và đếm cuối ca.