AppChuan.comApp Chuẩn
Sức khoẻ, gia đình và người lớn tuổi

Cài điện thoại chữ to cho ông bà: chế độ có sẵn, ứng dụng màn hình đơn giản

Cách chỉnh điện thoại cho người lớn tuổi dễ dùng: cỡ chữ, cỡ hiển thị, chế độ giao diện đơn giản, ứng dụng màn hình chính rút gọn, gỡ bớt thứ gây rối.

Grandmother in a Vinh Long riverside house holding a smartphone at arm length, granddaughter kneeling beside her adjusting settings, hands in focus, faces softly blurred, green garden light

Điện thoại thông minh trở nên dễ dùng với ông bà nhờ ba việc làm theo thứ tự: tăng cỡ chữ và cỡ hiển thị trong cài đặt, chuyển sang chế độ giao diện đơn giản nếu máy có, rồi gỡ hoặc giấu bớt những ứng dụng ông bà không dùng. Phần lớn những việc này làm được bằng tính năng có sẵn; chỉ khi máy không có chế độ đơn giản mới cần cân nhắc ứng dụng màn hình chính rút gọn tải từ cửa hàng chính thức.

Bài này dành cho con cháu ngồi cài máy cho cha mẹ, ông bà. Phần chọn mua máy nào cho người lớn tuổi có ở trang chuyên về đồng hành gia đình; ở đây bàn chiếc máy đã có trong tay, chỉnh thế nào cho người dùng thấy rõ, bấm trúng và không sợ bấm nhầm. Tên mục cài đặt khác nhau theo hãng và phiên bản, hãy dò trên chính máy đó.

Hỏi ông bà dùng máy để làm gì trước khi chỉnh

Lỗi hay gặp nhất là con cháu chỉnh theo ý mình. Máy được cài đủ thứ "cho tiện" rồi ông bà chỉ dùng hai việc: nghe gọi và xem ảnh con cháu gửi. Màn hình nhiều biểu tượng làm ông bà lạc, và mỗi lần lạc là một lần ngại cầm máy. Trước khi chỉnh, ngồi hỏi và ghi ra giấy: ông bà muốn gọi cho ai, có hay nhắn tin không, có xem video không, có đọc tin tức không, có chụp ảnh không.

Thường danh sách chỉ có năm sáu việc. Ví dụ giả định với bà ở Thanh Hoá: gọi cho ba người con, gọi video cho cháu ở Hàn Quốc, nghe đài, xem ảnh trong nhóm gia đình, đặt báo thức uống thuốc. Màn hình chính chỉ cần đủ năm thứ đó, cỡ lớn. Mọi thứ khác đẩy sang trang sau hoặc gỡ.

Để ý cả thói quen cầm máy. Có người cầm xa để đọc vì mắt lão, có người tay run khó vuốt chính xác, có người nghe kém nên cần chuông to và rung mạnh. Mỗi đặc điểm ứng với một chỉnh khác nhau trong phần trợ năng, và ông bà thường không tự nói ra nếu không được hỏi.

Chỉnh gì trong cài đặt, chỉnh cho ai

Phần lớn điện thoại đều có những mục dưới đây, tên gọi và vị trí khác nhau theo hãng. Đi lần lượt từng dòng, chỉnh rồi đưa ông bà thử ngay.

Vấn đề của người dùngMục cần tìm trong cài đặtGợi ý chỉnh
Chữ nhỏ, phải nheo mắtCỡ chữ, chữ đậmTăng tới mức ông bà đọc được ở khoảng cách cầm máy quen thuộc
Biểu tượng, nút bấm nhỏCỡ hiển thị hoặc thu phóng màn hìnhTăng một hai nấc, kiểm các ứng dụng chính không bị vỡ bố cục
Màn hình tối, khó nhìn ngoài sânĐộ sáng, độ sáng tự độngTắt tự động nếu máy hay tối quá, đặt mức cao vừa phải
Tay run, chạm nhầmThời gian chạm và giữ, bỏ qua chạm lặp lạiTăng thời gian chạm giữ, tắt cử chỉ vuốt phức tạp nếu được
Nghe kémÂm lượng chuông, rung, đèn báo khi có cuộc gọiChuông to, rung mạnh, bật đèn nháy nếu máy có
Màn hình tự tắt khi đang đọcThời gian chờ màn hìnhĐặt lâu hơn mức mặc định
Hay lỡ cuộc gọi vì vuốt không trúngCách trả lời cuộc gọiChọn cách trả lời bằng nút hoặc chạm nếu máy cho đổi

Chỉnh từng mục một rồi đưa máy cho ông bà thử, đừng chỉnh hết rồi mới đưa. Chữ quá to cũng làm mỗi màn hình chứa ít thông tin, phải cuộn nhiều; mức vừa là mức ông bà đọc thoải mái mà không cuộn quá nhiều.

Chế độ giao diện đơn giản và ứng dụng màn hình chính rút gọn

Chế độ có sẵn trên máy Android. Một số hãng điện thoại Android có chế độ giao diện đơn giản dựng sẵn: biểu tượng to, ít trang, bàn phím lớn, thường có ô gọi nhanh người thân. Tên gọi tuỳ hãng, thường nằm trong phần màn hình chính hoặc trợ năng. Nếu máy của ông bà có, đây là lựa chọn đầu tiên vì không cần cài gì và được hãng cập nhật cùng hệ thống.

Chế độ có sẵn trên iPhone. Các đời iPhone gần đây có một chế độ trong phần trợ năng giúp rút gọn màn hình còn vài ứng dụng chính với nút to và giao diện tối giản, do người thân thiết lập. Kiểm xem máy của ông bà có hỗ trợ không theo phiên bản hệ điều hành hiện hành.

Ứng dụng màn hình chính rút gọn. Với máy Android không có chế độ dựng sẵn, có những ứng dụng thay màn hình chính bằng một màn hình ít ô, chữ to. Loại ứng dụng này được cấp quyền khá rộng vì nó trở thành lớp ngoài cùng của máy. Chỉ chọn trên cửa hàng ứng dụng chính thức, nhà phát triển rõ ràng, cập nhật gần đây, mục dữ liệu không ghi chia sẻ cho bên quảng cáo.

Dấu hiệu chọn sai. Ứng dụng hiện quảng cáo trên màn hình chính, đòi quyền danh bạ và tin nhắn mà không giải thích, hoặc khó thoát ra để trở về giao diện gốc. Gặp một trong ba điều này thì gỡ ngay.

Đừng đổi đi đổi lại. Người lớn tuổi nhớ máy theo vị trí: nút gọi ở góc dưới bên trái, ảnh cháu ở giữa. Mỗi lần con cháu đổi bố cục là ông bà phải học lại. Chọn một lần, giữ ổn định, chỉ thêm bớt khi ông bà yêu cầu.

Dọn màn hình chính trong một buổi

Sau khi đã chỉnh chữ và chọn chế độ, dọn màn hình chính theo các bước dưới. Làm khi ông bà ngồi cạnh để ông bà biết thứ gì đã đi đâu.

  1. Gom những ứng dụng ông bà dùng hằng ngày vào màn hình đầu tiên, tối đa sáu đến tám ô.
  2. Thêm lối tắt gọi trực tiếp tới những người hay gọi nhất, có ảnh đại diện rõ mặt người đó, nếu máy hỗ trợ.
  3. Đẩy các ứng dụng hệ thống ít dùng vào một thư mục ở trang sau.
  4. Gỡ trò chơi, ứng dụng mua sắm, ứng dụng dọn rác, tăng tốc không cần thiết — những thứ hay bật thông báo dọa dẫm khiến ông bà hoảng.
  5. Tắt thông báo của mọi ứng dụng trừ gọi điện, tin nhắn của người thân và báo thức.
  6. Đặt hình nền đơn giản, không nhiều chi tiết, để biểu tượng nổi rõ.
  7. Chụp lại màn hình chính sau khi dọn, lưu trong máy của con, để lần sau có lỡ bị đảo lộn thì biết đường xếp lại.

Kết thúc buổi, nhờ ông bà tự làm lại ba việc chính: gọi một người con, mở ảnh mới nhất, tắt báo thức. Ông bà làm được mà không cần hỏi là màn hình đã đủ đơn giản.

Kính lúp, đọc to và nói thay gõ: ba tính năng trợ năng đáng bật

Kính lúp bằng camera. Hầu hết điện thoại có tính năng biến camera thành kính lúp, phóng to chữ trên vỏ hộp thuốc, hoá đơn tiền điện, tờ hướng dẫn. Với người mắt lão, đây là tính năng dùng hằng ngày nhiều hơn cả gọi video. Đặt lối tắt ra màn hình chính hoặc gán vào nút bấm nhanh nếu máy cho phép, và dạy ông bà cách bật đèn kèm theo khi đọc chỗ tối.

Đọc to nội dung trên màn hình. Tính năng đọc to vùng được chọn giúp ông bà nghe tin nhắn dài thay vì cố đọc. Kiểm giọng đọc tiếng Việt trên máy đã được tải về chưa, chỉnh tốc độ đọc chậm lại. Lưu ý phân biệt với trình đọc màn hình đầy đủ dành cho người khiếm thị: chế độ đó đổi hẳn cách chạm và vuốt, bật nhầm sẽ khiến ông bà không điều khiển được máy, nên chỉ bật khi thật sự cần và biết cách tắt.

Nhập bằng giọng nói. Bàn phím trên điện thoại thường có nút micro để nói thay gõ, nhận tiếng Việt khá tốt với giọng nói rõ. Với ông bà ngại gõ chữ có dấu, nói một câu ngắn để nhắn cho con là cách nhanh nhất. Nhắc ông bà đọc lại trước khi gửi, vì máy có thể nghe nhầm tên người hay con số.

Phụ đề cuộc gọi và phiên âm trực tiếp. Một số máy có tính năng hiện chữ cho lời nói trong cuộc gọi hoặc trong phòng, hữu ích với người nghe kém. Mức hỗ trợ tiếng Việt khác nhau theo hãng và phiên bản; thử trên máy trước khi hứa hẹn với ông bà.

Giữ máy an toàn mà không làm khó người dùng

Người lớn tuổi là đối tượng mà kẻ lừa đảo qua điện thoại nhắm tới nhiều, nên chỉnh cho dễ dùng không được đồng nghĩa với mở toang. Bật duyệt cài ứng dụng chỉ từ cửa hàng chính thức, không cài tệp lạ người khác gửi qua tin nhắn, tắt quyền cài ứng dụng từ nguồn không rõ. Nếu được, đăng nhập tài khoản cửa hàng của ông bà trong nhóm gia đình để con cháu thấy khi có ứng dụng mới cài.

Dặn đi dặn lại một câu ngắn ông bà nhớ được: ai gọi xưng công an, ngân hàng, bưu điện, bảo hiểm mà đòi bấm vào đường dẫn, đọc mã số gửi về máy hay chuyển tiền thì cúp máy và gọi cho con. Dán câu đó lên mặt sau ốp điện thoại hoặc cạnh bàn thờ, chỗ ông bà hay nhìn. Phần chuyên sâu về lừa đảo qua điện thoại có ở trang chuyên về bảo mật và đồng hành người cao tuổi.

Khi con cháu cài hộ ứng dụng cần đăng ký bằng giấy tờ tuỳ thân hay số điện thoại của ông bà, làm trực tiếp trên máy ông bà, không chụp căn cước gửi qua nhóm chat. Nếu cần gửi cho người thân hỗ trợ từ xa, che số căn cước, ngày sinh, địa chỉ trước khi gửi.

Những lỗi con cháu hay mắc khi cài máy cho ông bà

Rút ra từ những tình huống quen thuộc trong nhiều gia đình. Tránh được các lỗi này, máy sẽ được dùng thay vì nằm trong ngăn kéo.

  • Cài mật khẩu mở máy phức tạp rồi về thành phố, ông bà quên, không mở được máy. Chọn cách mở máy ông bà làm được một mình, như vân tay hoặc mã ngắn ông bà tự chọn.
  • Để máy tự cập nhật lớn khi con cháu không ở nhà; sau cập nhật giao diện đổi, ông bà tưởng máy hỏng.
  • Cài sẵn tài khoản mạng xã hội rồi bỏ đó, ông bà nhận hàng loạt tin nhắn lạ mà không biết xử lý.
  • Chỉnh giùm mà không giải thích, lần sau có gì lạ ông bà không dám bấm.
  • Chỉ dạy bằng lời; nên viết ra một tờ hướng dẫn chữ to ba bốn bước cho mỗi việc chính.
  • Mất kiên nhẫn, cầm máy làm luôn thay vì để ông bà tự bấm. Ông bà chỉ nhớ những gì tự tay làm.

Hẹn một cuộc gọi video ngắn mỗi tuần để hỏi máy có gì khó. Phần lớn rắc rối nhỏ — thông báo lạ, âm lượng tắt, màn hình xoay ngang — giải quyết được trong vài phút nếu được hỏi sớm.

Câu hỏi thường gặp

Có nên mua điện thoại dành riêng cho người già thay vì chỉnh smartphone?

Tuỳ ông bà dùng máy để làm gì. Nếu chỉ nghe gọi, máy phím bấm to vẫn là lựa chọn tốt. Nếu cần gọi video, xem ảnh con cháu thì smartphone chỉnh chữ to và giao diện đơn giản hợp hơn. Phần chọn máy có ở trang chuyên về đồng hành gia đình.

Tăng cỡ chữ tối đa có làm một số ứng dụng bị lỗi hiển thị không?

Có thể. Ở mức chữ lớn nhất, một số ứng dụng bị tràn chữ, nút bị che. Sau khi chỉnh, mở thử những ứng dụng ông bà dùng hằng ngày; nếu ứng dụng nào vỡ bố cục, giảm một nấc hoặc dùng tính năng phóng to màn hình riêng khi cần đọc.

Ứng dụng màn hình chính đơn giản có an toàn không?

Loại ứng dụng này có quyền rộng vì nó thay giao diện chính của máy. Chỉ cài từ cửa hàng chính thức, nhà phát triển rõ ràng, cập nhật gần đây, không có quảng cáo trên màn hình chính. Nếu máy có sẵn chế độ đơn giản, dùng chế độ có sẵn trước.

Ông bà quên cách mở khoá máy thì làm sao?

Chọn cách mở khoá ông bà tự làm được, như vân tay hoặc khuôn mặt nếu máy hỗ trợ, kèm một mã ngắn ông bà tự chọn và nhớ. Ghi mã đó ở một chỗ kín trong nhà mà một người con khác biết, không ghi ngay trên ốp lưng.

Có nên điều khiển máy ông bà từ xa để hỗ trợ không?

Có thể dùng tính năng chia sẻ màn hình hoặc hỗ trợ từ xa của hệ điều hành, khi ông bà đồng ý và đang ở cạnh máy. Không cài ứng dụng điều khiển từ xa theo lời người lạ gọi đến: đây là chiêu lừa đảo phổ biến.

Ông bà hay bấm nhầm vào quảng cáo thì xử lý thế nào?

Gỡ những ứng dụng miễn phí nhiều quảng cáo, nhất là trò chơi và ứng dụng dọn rác. Bật chặn cửa sổ bật lên trong trình duyệt. Dặn ông bà gặp màn hình lạ thì bấm nút quay về hoặc tắt màn hình, rồi gọi con.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138