AppChuan.comApp Chuẩn
Tiện ích trên điện thoại

Quét mã QR an toàn trên điện thoại: camera có sẵn hay ứng dụng quét riêng

Camera có sẵn đã quét được mã QR, vậy khi nào cần ứng dụng quét riêng, mã QR chứa những loại nội dung gì và thói quen kiểm ba giây trước khi mở.

Hand holding a smartphone up to a small square sticker on a street food cart in Hanoi at dusk, steam rising, phone display blurred, side angle

Phần lớn điện thoại đời gần đây quét được mã QR ngay bằng ứng dụng camera có sẵn, nên ứng dụng quét QR riêng gần như không còn cần thiết; điều quan trọng hơn ứng dụng là thói quen đọc xem mã dẫn tới đâu trước khi bấm mở. Một mã QR chỉ là một chuỗi ký tự được vẽ thành ô vuông, và chuỗi đó có thể là một trang web, một tài khoản nhận tiền, một mạng Wi-Fi hay một lệnh soạn tin nhắn.

Bài này giải thích mã QR chứa gì, vì sao camera có sẵn thường là lựa chọn tốt nhất, tiêu chí nếu bạn vẫn muốn cài ứng dụng quét, các loại nội dung mã QR và việc điện thoại sẽ làm với từng loại, thói quen kiểm trước khi mở, cách xử lý mã chuyển khoản và mã dán ở nơi công cộng. Các thủ đoạn lừa đảo qua mã QR được bàn sâu ở các trang chuyên về bảo mật; ở đây tập trung vào cách chọn và dùng công cụ.

Mã QR chỉ là một chuỗi ký tự được vẽ thành ô vuông

Mã QR không tự chạy được gì. Nó giống một mảnh giấy ghi sẵn một dòng chữ, và chiếc điện thoại là người đọc dòng chữ đó rồi quyết định làm gì tiếp. Dòng chữ đó có thể là địa chỉ một trang web, thông tin tài khoản ngân hàng theo chuẩn chuyển khoản, tên và mật khẩu một mạng Wi-Fi, một danh thiếp, một số điện thoại, hoặc chỉ là một đoạn văn bản trơn.

Vì vậy rủi ro của mã QR không nằm ở hành động quét. Rủi ro nằm ở bước tiếp theo: bạn bấm mở trang web mà không đọc địa chỉ, bạn chuyển tiền mà không nhìn tên người nhận, bạn kết nối vào một mạng Wi-Fi lạ. Người xấu khai thác chính khoảng trống đó, bằng cách dán đè một mã của họ lên mã thật, hoặc gửi mã qua tin nhắn kèm lời thúc giục.

Hiểu điều này giúp bạn chọn công cụ đúng: một công cụ quét tốt là công cụ cho bạn nhìn thấy rõ nội dung của mã trước khi làm bất cứ việc gì, và không tự động mở trang hay tự động kết nối. Còn công cụ quét nhanh nhất, có nhiều hiệu ứng nhất, không phải tiêu chí quan trọng.

Camera có sẵn đã quét được, vì sao vẫn có người cài ứng dụng quét

Trên iPhone, ứng dụng camera đã nhận diện mã QR từ nhiều năm nay: hướng camera vào mã, một khung nhỏ hiện địa chỉ hoặc nội dung, bạn bấm vào mới mở. Trên Android, đa số máy có tính năng tương tự trong camera, trong ống kính tìm kiếm bằng hình ảnh, hoặc trong nút tắt ở thanh cài đặt nhanh. Một số máy Android đời cũ chưa có, nên người dùng quen cài ứng dụng quét riêng và giữ thói quen đó tới nay.

Ngoài ra, nhiều ứng dụng bạn đã có cũng quét được mã QR: ứng dụng ngân hàng và ví điện tử quét mã chuyển khoản, ứng dụng nhắn tin quét mã kết bạn và đăng nhập trên máy tính, ứng dụng của cơ quan nhà nước quét mã trên giấy tờ. Quét bằng đúng ứng dụng dành cho việc đó thường an toàn hơn, vì ứng dụng hiểu nội dung mã và hiện thông tin có cấu trúc, như tên người nhận và số tiền.

Như vậy, với phần lớn người, bộ ba camera có sẵn, ứng dụng ngân hàng và ứng dụng nhắn tin đã đủ. Một ứng dụng quét riêng thêm vào chỉ có ích khi bạn có nhu cầu đặc biệt, như quét hàng loạt mã sản phẩm trong kho, tạo mã QR cho cửa hàng, hoặc giữ lịch sử các mã đã quét cho công việc.

Tiêu chí nếu vẫn muốn cài ứng dụng quét mã

Hiện nội dung trước, không tự mở. Ứng dụng phải cho bạn đọc toàn bộ địa chỉ hoặc nội dung, sau đó mới có nút mở. Tắt mọi tuỳ chọn tự động mở đường dẫn nếu có.

Không xin quyền ngoài camera. Quét mã chỉ cần quyền camera, và quyền ảnh nếu bạn muốn quét từ ảnh có sẵn. Ứng dụng xin vị trí, danh bạ, quyền hiển thị trên ứng dụng khác là dấu hiệu thu thập dữ liệu.

Ít quảng cáo, không chèn trang trung gian. Một số ứng dụng quét miễn phí đưa bạn qua một trang trung gian có quảng cáo trước khi tới địa chỉ thật. Đó vừa phiền vừa là chỗ dữ liệu của bạn đi qua bên thứ ba.

Nhà phát triển rõ ràng, cập nhật gần đây. Đọc trang ứng dụng trong cửa hàng: tên nhà phát triển, mô tả dữ liệu thu thập, ngày cập nhật gần nhất.

Có chức năng bạn thật sự cần. Quét hàng loạt, xuất danh sách mã đã quét, tạo mã cho cửa hàng. Nếu không cần những thứ này, ứng dụng quét riêng chỉ là một ứng dụng thừa.

Các loại nội dung mã QR và việc điện thoại sẽ làm

Nhìn vào loại nội dung là biết nên cẩn trọng tới đâu. Bảng dưới đây liệt kê những loại thường gặp ở Việt Nam.

Loại nội dungĐiện thoại sẽ làm gìKiểm gì trước khi tiếp tục
Địa chỉ trang webĐề nghị mở trong trình duyệtĐọc tên miền, đặc biệt phần ngay trước đuôi tên miền; tên miền lạ, viết na ná tên quen thì dừng
Thông tin chuyển khoảnỨng dụng ngân hàng điền sẵn số tài khoản, tên, có khi cả số tiềnTên người nhận có đúng người bán, số tiền có đúng không
Mạng Wi-FiĐề nghị kết nối mạngMạng đó có đúng của nơi bạn đang ngồi không
Danh thiếp, số điện thoạiĐề nghị lưu danh bạ hoặc gọiTên và số có khớp với người đưa mã không
Văn bản trơnHiện đoạn chữThường vô hại, chỉ đọc
Liên kết mở ứng dụng hoặc cài ứng dụngĐề nghị mở cửa hàng ứng dụng hoặc tải tệpChỉ cài từ cửa hàng chính thức, không tải tệp cài đặt từ đường dẫn

Dòng cuối là chỗ cần nhớ nhất: một mã QR đưa bạn tới chỗ tải tệp cài đặt nằm ngoài cửa hàng chính thức là mã nên bỏ qua, dù được dán ở đâu.

Kiểm trước khi mở: thói quen ba giây

Thói quen này không cần ứng dụng nào. Làm vài lần sẽ thành phản xạ.

  1. Quét xong, đừng bấm ngay. Nhìn dòng nội dung hiện ra.
  2. Nếu là đường dẫn, đọc tên miền từ phải sang trái tới dấu gạch chéo đầu tiên. Phần ngay trước đuôi tên miền mới là chủ trang.
  3. Hỏi một câu: mình có đang chờ tới đúng trang này không. Quét thực đơn quán mà dẫn tới trang đăng nhập ngân hàng là sai.
  4. Nếu trang mở ra đòi đăng nhập, đòi mật khẩu, mã xác thực hay thông tin thẻ, đóng lại, mở ứng dụng chính thức của dịch vụ đó bằng tay.
  5. Nếu mã đề nghị tải tệp hoặc cài ứng dụng, bỏ qua và tìm ứng dụng đó trong cửa hàng chính thức nếu thật sự cần.

Với người lớn tuổi trong nhà, có thể dạy một quy tắc gọn hơn: quét mã chỉ để xem, không để đăng nhập hay điền thông tin. Cần đăng nhập thì mở ứng dụng quen thuộc của mình.

Một lưu ý về đường dẫn rút gọn: nhiều mã QR chứa đường dẫn đã rút gọn, nên bạn không đọc được tên miền thật ở bước quét. Với mã ở chỗ đáng tin như thực đơn trên bàn quán quen, chuyện này bình thường. Với mã lạ, coi đường dẫn rút gọn là một lý do để dừng lại, vì bạn không biết trước mình sẽ được đưa tới đâu.

Mã QR chuyển khoản: quét trong ứng dụng ngân hàng

Mã QR thanh toán ở quầy hàng hiện nay thường theo chuẩn chuyển khoản liên ngân hàng, quét được bằng ứng dụng của hầu hết ngân hàng và một số ví điện tử. Quét mã này bằng camera có sẵn đôi khi chỉ hiện một chuỗi ký tự khó hiểu; cách đúng là mở ứng dụng ngân hàng, chọn quét mã, rồi đọc kỹ màn hình xác nhận.

Trên màn hình xác nhận, ba thứ cần nhìn: tên người nhận, số tiền, nội dung. Tên người nhận phải khớp với người bán hoặc cửa hàng; nếu cửa hàng có tên riêng mà mã hiện tên một cá nhân lạ, hỏi lại người bán trước khi chuyển. Số tiền nếu đã điền sẵn thì so với hoá đơn. Không chuyển tiền chỉ vì mã đã điền sẵn mọi thứ.

Với mã nhận tiền của chính bạn, như mã in để khách quét ở quầy hàng nhỏ, nên tạo từ ứng dụng ngân hàng chính thức thay vì nhờ một ứng dụng tạo mã bên ngoài; thỉnh thoảng kiểm xem mã dán ở quầy có bị dán đè hay không. Không chia sẻ ảnh chụp màn hình ứng dụng ngân hàng có số dư hay lịch sử giao dịch khi gửi mã cho khách; cắt chỉ phần mã cần thiết.

Mã QR dán ở nơi công cộng và mã gửi qua tin nhắn

Mã ở bãi gửi xe, trạm sạc, cây xăng, cột điện, tờ rơi, hoặc mã gửi qua tin nhắn từ người lạ là nhóm cần cẩn trọng nhất, vì không ai kiểm được ai đã dán hay gửi nó.

  • Sờ hoặc nhìn kỹ xem mã có phải miếng dán chồng lên một mã khác không.
  • Mã ở nơi thanh toán dịch vụ công cộng: ưu tiên mở ứng dụng chính thức của dịch vụ và tìm điểm thanh toán trong đó, thay vì quét mã dán.
  • Mã trong tin nhắn hoặc thư điện tử kèm lời thúc giục như phạt nguội, hoàn tiền, nhận quà, khoá tài khoản: không quét. Tra thông tin qua kênh chính thức.
  • Mã Wi-Fi miễn phí ở nơi công cộng: chỉ kết nối nếu do nhân viên nơi đó đưa; không đăng nhập tài khoản quan trọng khi đang dùng mạng đó.
  • Mã trên bao bì sản phẩm để kiểm hàng thật giả: đường dẫn phải dẫn về tên miền của hãng sản xuất; mã dẫn tới trang lạ đòi thông tin cá nhân thì dừng.
  • Khi quét mã đăng ký thông tin, như mã điểm danh sự kiện hay mã khảo sát, chỉ điền thông tin cần thiết; ô nào hỏi số căn cước, số tài khoản mà không giải thích lý do thì bỏ trống.

Câu hỏi thường gặp

Có cần cài ứng dụng quét mã QR riêng không?

Với phần lớn điện thoại đời gần đây thì không. Camera có sẵn, ứng dụng ngân hàng và ứng dụng nhắn tin đã quét được hầu hết các loại mã. Ứng dụng riêng chỉ có ích khi bạn cần quét hàng loạt, lưu lịch sử hoặc tạo mã cho công việc.

Quét mã QR thôi có bị nhiễm virus không?

Quét mã chỉ đọc một chuỗi ký tự, bản thân nó không chạy được gì. Rủi ro đến ở bước sau: mở trang lạ, nhập mật khẩu, tải tệp cài đặt. Vì vậy hãy đọc nội dung trước khi bấm mở.

Làm sao biết mã QR chuyển khoản là đúng người bán?

Quét bằng ứng dụng ngân hàng và đọc tên người nhận trên màn hình xác nhận. Tên phải khớp với cửa hàng hoặc người bán. Nếu khác, hỏi lại trực tiếp trước khi chuyển. Kiểm thêm số tiền nếu mã đã điền sẵn.

Android không quét được mã QR bằng camera thì làm sao?

Thử tìm biểu tượng quét mã trong thanh cài đặt nhanh, trong chế độ ống kính của camera, hoặc dùng tính năng quét trong ứng dụng ngân hàng hay nhắn tin bạn đã có. Máy quá cũ mới cần cài ứng dụng quét của nhà phát triển rõ ràng.

Mã QR Wi-Fi có an toàn không?

Mã Wi-Fi chỉ chứa tên mạng và mật khẩu. Nó an toàn khi do chính chủ mạng đưa, như nhân viên quán. Với mã dán ở nơi công cộng không rõ ai đặt, hạn chế kết nối và không đăng nhập tài khoản quan trọng trên mạng đó.

Có nên tạo mã QR nhận tiền bằng ứng dụng bên ngoài không?

Không nên. Mã nhận tiền nên tạo trong ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử chính thức của bạn, để thông tin trong mã đúng là tài khoản của bạn và không đi qua bên thứ ba.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138