AppChuan.comApp Chuẩn
Tiện ích trên điện thoại

Ứng dụng dọn dẹp bộ nhớ điện thoại: cái nào thừa và cách dọn bằng công cụ có sẵn

Vì sao phần lớn ứng dụng dọn rác, tăng tốc là thừa, cách xem cái gì chiếm chỗ bằng cài đặt có sẵn và dọn đúng chỗ phình to mà không mất dữ liệu.

Elderly man sitting on a plastic stool outside a phone repair stall in Can Tho, holding an old phone near his chest, technician hands nearby, warm afternoon light

Với điện thoại Android và iPhone đời gần đây, phần lớn ứng dụng "dọn rác", "tăng tốc", "giải phóng RAM" là thừa: hệ điều hành đã tự quản bộ nhớ đệm và bộ nhớ chạy, còn phần lớn dung lượng thật sự bị chiếm bởi ảnh, video, tệp trong ứng dụng nhắn tin và nội dung tải về để xem ngoại tuyến. Cách dọn hiệu quả là xem đúng cái gì đang chiếm chỗ bằng phần cài đặt có sẵn, rồi xử lý từng chỗ.

Bài này phân biệt bộ nhớ trong với RAM, chỉ ra vì sao các ứng dụng dọn dẹp thường không giúp gì thêm, hướng dẫn cách đọc màn hình dung lượng, liệt kê những chỗ hay phình to mà ít người để ý, và nói khi nào một công cụ dọn dẹp vẫn còn có ích. Phần dọn ảnh trùng và chọn nơi lưu ảnh có bài riêng ở danh mục ảnh, video và lưu trữ của trang; ở đây chỉ nhắc ở mức cần thiết.

Bộ nhớ trong và RAM: hai thứ hay bị gộp làm một

Khi người dùng nói "máy đầy bộ nhớ", có thể họ đang nói về hai thứ khác nhau. Bộ nhớ trong là nơi cất ứng dụng, ảnh, video, tệp; nó đầy thì máy báo không đủ dung lượng, không chụp thêm ảnh được, không cập nhật được ứng dụng. RAM là bộ nhớ chạy, nơi các ứng dụng đang mở tạm giữ dữ liệu; nó dùng nhiều là chuyện bình thường, vì hệ điều hành cố tình giữ sẵn ứng dụng để mở lại nhanh hơn.

Nhầm hai thứ này dẫn tới cách xử lý sai. Bộ nhớ trong đầy thì phải xoá hoặc chuyển dữ liệu đi. RAM dùng nhiều thì không cần làm gì; việc tắt hết ứng dụng chạy nền thường khiến lần mở sau chậm hơn và tốn pin hơn, vì máy phải nạp lại từ đầu.

Còn cảm giác "máy chậm" có nhiều nguyên nhân hơn là bộ nhớ: pin đã chai khiến máy tự giảm hiệu năng, bộ nhớ trong còn quá ít chỗ trống khiến hệ điều hành xoay xở khó khăn, một ứng dụng lỗi chạy nền liên tục, hay đơn giản là máy đã cũ so với ứng dụng mới. Một quy tắc thực tế nhiều người dùng là giữ ít nhất khoảng một phần mười dung lượng trống; con số này mang tính kinh nghiệm, không phải thông số chính thức của hãng nào.

Vì sao phần lớn ứng dụng tăng tốc, dọn rác là thừa

Hệ điều hành đã tự dọn bộ nhớ đệm. Bộ nhớ đệm là dữ liệu tạm để mở lại nhanh. Android và iPhone tự xoá bớt khi thiếu chỗ. Một ứng dụng xoá sạch bộ nhớ đệm mỗi ngày chỉ khiến các ứng dụng khác phải tải lại dữ liệu đó, tốn thêm dữ liệu di động và thời gian.

"Giải phóng RAM" là thao tác ngược với cách máy được thiết kế. Như đã nói ở trên, RAM trống không làm máy nhanh hơn. Con số phần trăm RAM tăng lên sau khi bấm nút "tăng tốc" chỉ là con số hiển thị, cảm giác nhanh hơn thường đến từ hiệu ứng giao diện của chính ứng dụng dọn dẹp.

Nhiều ứng dụng dọn dẹp sống bằng quảng cáo. Mô hình quen thuộc: hiện cảnh báo "máy có nhiều rác", bấm dọn, xem quảng cáo, vài giờ sau lại cảnh báo. Thứ được dọn chủ yếu là bộ nhớ đệm sẽ quay lại ngay.

Chúng xin những quyền rất rộng. Để quét và xoá tệp, ứng dụng dọn dẹp xin quyền đọc toàn bộ bộ nhớ, đôi khi thêm quyền hiển thị trên ứng dụng khác, quyền truy cập thông báo. Đó là những quyền đủ để nhìn thấy nhiều thứ riêng tư.

Trên iPhone, ứng dụng bên thứ ba gần như không xoá được rác hệ thống. Mỗi ứng dụng trên iPhone bị giới hạn trong vùng riêng của nó, nên ứng dụng hứa dọn rác toàn máy thường chỉ làm được việc gợi ý xoá ảnh, xoá danh bạ trùng. Những việc đó ứng dụng có sẵn đã làm được.

Xem cái gì đang chiếm chỗ bằng cài đặt có sẵn

Cả Android lẫn iPhone đều có màn hình dung lượng chia theo loại và theo ứng dụng. Thường nằm trong Cài đặt, mục Chung rồi Dung lượng trên iPhone, hoặc mục Bộ nhớ hay Chăm sóc thiết bị trên Android, tuỳ hãng.

  1. Mở màn hình dung lượng và đợi vài giây cho máy tính xong. Ghi lại tổng dung lượng còn trống.
  2. Nhìn thanh phân chia theo loại: ứng dụng, ảnh và video, hệ thống, dữ liệu khác. Loại nào chiếm nhiều nhất thì xử lý trước.
  3. Kéo xuống danh sách ứng dụng, sắp theo dung lượng. Với từng ứng dụng lớn, bấm vào để xem phần nào là bản thân ứng dụng, phần nào là dữ liệu và tài liệu của nó.
  4. Ứng dụng có dữ liệu lớn bất thường, như ứng dụng nhắn tin, mạng xã hội, nghe nhạc, xem phim, mở chính ứng dụng đó để dọn từ bên trong, vì nhiều ứng dụng có mục quản lý dung lượng riêng.
  5. Đọc các gợi ý mà hệ điều hành đưa ra, như gỡ ứng dụng lâu không dùng nhưng giữ dữ liệu, tự xoá tin nhắn cũ, tối ưu ảnh. Bật cái nào bạn hiểu rõ, bỏ qua cái nào chưa chắc.
  6. Sau khi dọn, khởi động lại máy một lần và xem lại màn hình dung lượng để biết đã lấy lại được bao nhiêu.

Bước 3 và 4 thường mang lại nhiều chỗ trống nhất. Phần lớn người ngạc nhiên khi thấy một ứng dụng nhắn tin chiếm nhiều hơn tất cả ứng dụng khác cộng lại.

Những chỗ hay phình to mà ít người để ý

Danh sách dưới đây là những chỗ thường chiếm dung lượng lớn trên điện thoại của người dùng Việt Nam. Dọn đúng những chỗ này hiệu quả hơn mọi nút "dọn rác".

  • Ảnh, video và tệp nhận qua ứng dụng nhắn tin như Zalo, Messenger: nhóm gia đình, nhóm lớp, nhóm công việc gửi ảnh mỗi ngày, tích lại thành dung lượng rất lớn. Nhiều ứng dụng nhắn tin có mục quản lý dung lượng để xoá theo cuộc trò chuyện.
  • Video đã tải để xem ngoại tuyến và nhạc tải về trong ứng dụng nghe nhạc, xem phim.
  • Bản đồ ngoại tuyến tải cho chuyến đi đã xong từ lâu.
  • Thư mục Tải xuống với tệp cài đặt, tệp nén, tài liệu đã dùng xong.
  • Ảnh chụp màn hình: thường hàng trăm tấm, phần lớn chỉ dùng một lần.
  • Video quay ở chất lượng rất cao, mỗi phút chiếm nhiều chỗ hơn hẳn mức cần thiết cho việc xem trên điện thoại.
  • Dữ liệu của ứng dụng đã gỡ trên Android đôi khi để lại thư mục trống hoặc tệp tạm; ứng dụng tệp có sẵn tìm được bằng cách sắp theo dung lượng.

Trước khi xoá ảnh, video hay tệp trong cuộc trò chuyện, chắc chắn rằng những gì quan trọng đã được sao lưu ở nơi khác. Nhiều tấm ảnh gia đình chỉ còn đúng một bản nằm trong nhóm chat.

Dọn cái gì thì mất gì

Mỗi thao tác dọn đều có cái giá của nó. Bảng này giúp bạn chọn đúng thao tác trước khi bấm.

Thao tácLấy lại chỗMất gìNên làm khi nào
Xoá bộ nhớ đệm của một ứng dụngÍt đến vừaỨng dụng mở chậm hơn vài lần đầu, tải lại ảnhỨng dụng đó lỗi hiển thị hoặc bộ nhớ đệm lớn bất thường
Xoá dữ liệu của ứng dụngVừa đến nhiềuĐăng nhập lại, mất cài đặt, có thể mất dữ liệu chưa đồng bộChỉ khi biết dữ liệu đã sao lưu, hoặc ứng dụng hỏng
Gỡ ứng dụng nhưng giữ dữ liệuVừaPhải tải lại ứng dụng khi cầnỨng dụng dùng vài lần một năm
Xoá ảnh, video trong nhóm chatNhiềuMất ảnh nếu chưa lưu nơi khácSau khi đã lưu ảnh quan trọng
Xoá nội dung tải ngoại tuyếnNhiềuPhải tải lại khi muốn xem không mạngSau mỗi chuyến đi, mỗi mùa phim
Khôi phục cài đặt gốcGần như toàn bộMọi thứ chưa sao lưuBước cuối cùng, chỉ khi máy hỏng nặng hoặc chuẩn bị bán

Đọc từ trên xuống, thao tác càng về cuối bảng càng mạnh và càng khó lấy lại. Phần lớn trường hợp chỉ cần các dòng giữa.

Khi nào một công cụ dọn dẹp vẫn còn có ích

Không phải công cụ dọn dẹp nào cũng vô ích. Công cụ có sẵn của hệ điều hành, như mục chăm sóc thiết bị trên một số máy Android hay các gợi ý dung lượng trên iPhone, đáng dùng vì chúng không cần thêm quyền và không có quảng cáo. Ứng dụng tệp của các hãng lớn cũng thường có mục gợi ý xoá tệp trùng, tệp lớn, tệp đã tải lâu ngày, và đó là việc thật sự giúp được.

Một trường hợp khác là máy đời cũ, bộ nhớ nhỏ, chạy phiên bản Android cũ chưa có công cụ dung lượng chi tiết. Lúc đó một ứng dụng dọn dẹp của nhà phát triển có tên tuổi, ít quảng cáo, chỉ xin quyền bộ nhớ, có thể giúp tìm ra tệp lớn nhanh hơn. Dùng xong một lần, gỡ đi, không để nó chạy nền và gửi cảnh báo mỗi ngày.

Tiêu chí để phân biệt rất đơn giản: công cụ hữu ích cho bạn thấy tệp cụ thể và để bạn quyết định xoá; công cụ vô ích chỉ cho bạn thấy một con số "rác" và một nút bấm to. Nếu một ứng dụng nói máy bạn có "nguy hiểm" hay "nhiễm virus" để thúc bạn bấm dọn, gỡ ngay, vì đó là kiểu dọa để kéo lượt xem quảng cáo hoặc lượt mua gói.

Giữ máy gọn mà không phải dọn hằng tuần

Tắt tự lưu ảnh từ ứng dụng nhắn tin. Nhiều ứng dụng nhắn tin tự lưu mọi ảnh nhận được vào thư viện ảnh. Tắt tuỳ chọn này, chỉ lưu tay ảnh bạn thật sự muốn giữ.

Đặt hạn cho nội dung tải về. Một số ứng dụng nghe nhạc, xem phim cho tự xoá nội dung đã xem. Bật nếu có.

Chọn chất lượng quay video vừa đủ. Quay ở mức cao nhất chỉ khi cần dựng lại hoặc chiếu màn hình lớn. Video gia đình xem trên điện thoại thường không cần mức đó.

Sao lưu định kỳ rồi xoá trên máy. Ảnh và video quan trọng, sao lưu lên dịch vụ đám mây hoặc máy tính theo tháng, sau đó xoá bản trên điện thoại nếu cần chỗ. Chi tiết về chọn nơi lưu ảnh có ở danh mục ảnh, video và lưu trữ của trang.

Gỡ ứng dụng sau ba tháng không mở. Ứng dụng khuyến mãi, ứng dụng sự kiện, ứng dụng cài để thử thường nằm lại nhiều năm. Ba tháng không mở là lúc nên gỡ.

Câu hỏi thường gặp

Có cần cài ứng dụng dọn rác cho điện thoại không?

Với phần lớn máy Android và iPhone đời gần đây, không cần. Hệ điều hành đã tự quản bộ nhớ đệm và có công cụ xem dung lượng. Ứng dụng dọn rác thường dựa vào quảng cáo và xin quyền rộng mà không giúp thêm đáng kể.

Tắt hết ứng dụng chạy nền có làm máy nhanh hơn không?

Thường không. Hệ điều hành giữ ứng dụng trong bộ nhớ chạy để mở lại nhanh. Tắt hết khiến lần mở sau phải nạp lại từ đầu, có thể chậm hơn và tốn pin hơn. Chỉ nên tắt hẳn một ứng dụng khi nó bị treo hoặc lỗi.

Vì sao mục hệ thống hoặc dữ liệu khác chiếm nhiều dung lượng?

Mục này gồm hệ điều hành, tệp cập nhật, bộ nhớ đệm và dữ liệu tạm. Nó thay đổi theo thời gian và thường tự giảm sau khi khởi động lại hoặc sau khi máy dọn bộ nhớ đệm. Bạn không xoá trực tiếp được phần lớn mục này.

Xoá bộ nhớ đệm của Zalo có mất tin nhắn không?

Xoá bộ nhớ đệm thường không xoá tin nhắn, nhưng ảnh và tệp có thể phải tải lại. Cách gọi mục và phạm vi xoá thay đổi theo phiên bản, nên đọc kỹ dòng mô tả trong phần quản lý dung lượng của ứng dụng trước khi bấm.

Bao nhiêu dung lượng trống là đủ để máy chạy ổn?

Không có con số chính thức chung cho mọi máy. Nhiều người dùng theo kinh nghiệm giữ khoảng một phần mười dung lượng trống, và cần nhiều hơn khi sắp cập nhật hệ điều hành vì bản cập nhật lớn cần chỗ để tải và cài.

Ứng dụng báo máy bị nhiễm virus, cần dọn ngay thì làm sao?

Không bấm theo cảnh báo đó. Đóng ứng dụng hoặc trang đang hiện cảnh báo, gỡ ứng dụng nếu nó là ứng dụng dọn dẹp bạn đã cài. Cảnh báo kiểu dọa để thúc bấm là dấu hiệu của quảng cáo gây hiểu lầm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138