Bản web trên trình duyệt thường là lựa chọn tốt hơn khi bạn dùng một dịch vụ thỉnh thoảng, máy sắp đầy bộ nhớ, hoặc không muốn cấp thêm quyền truy cập; còn ứng dụng cài đáng chọn khi bạn dùng hằng ngày, cần thông báo tức thì, cần chạy khi mất mạng hoặc cần máy ảnh, vị trí một cách ổn định. Giữa hai cách còn có ứng dụng web ghim ra màn hình chính, trông như ứng dụng nhưng chạy bằng trình duyệt.
Nhiều dịch vụ quen thuộc như ổ lưu trữ, thư điện tử, bản đồ, sàn mua sắm, mạng xã hội đều có cả bản web lẫn ứng dụng. Bài này so ba hình thức theo các tiêu chí cụ thể, đưa ra tình huống nên chọn cách nào, và cách ghim một trang web ra màn hình chính. Khả năng của bản web khác nhau giữa các trình duyệt và hệ điều hành, và thay đổi theo phiên bản, nên khi cần chi tiết hãy kiểm trên chính máy bạn.
Ba hình thức dùng một dịch vụ trên điện thoại
Hình thức thứ nhất là ứng dụng cài từ cửa hàng: tải về, nằm trên máy, có biểu tượng riêng, xin quyền qua hệ điều hành, có thể chạy nền và gửi thông báo. Đây là cách phần lớn người dùng quen thuộc nhất, và nhà cung cấp dịch vụ cũng thường khuyến khích cách này vì giữ người dùng gần hơn.
Hình thức thứ hai là trang web mở trong trình duyệt: không cài gì, gõ địa chỉ hoặc mở từ dấu trang, đăng nhập và dùng. Bản web của nhiều dịch vụ ngày nay đã khá đầy đủ, nhưng có dịch vụ cố tình làm bản web nghèo tính năng để đẩy người dùng sang ứng dụng.
Hình thức thứ ba nằm giữa: ứng dụng web, đôi khi gọi là ứng dụng web tiến bộ. Bạn ghim trang web ra màn hình chính, nó có biểu tượng, mở ra không thấy thanh địa chỉ, một số trang còn chạy được khi mất mạng và gửi được thông báo. Thực chất nó vẫn chạy bằng trình duyệt, nên nhẹ và ít quyền hơn ứng dụng cài, nhưng khả năng tuỳ vào trang đó có được làm theo kiểu này không và trình duyệt của bạn hỗ trợ tới đâu.
So ba hình thức theo từng tiêu chí
Bảng dưới là xu hướng chung để bạn định hướng, không đúng tuyệt đối cho mọi dịch vụ. Với một dịch vụ cụ thể, cách chắc nhất là thử cả hai hình thức vài ngày.
| Tiêu chí | Ứng dụng cài | Bản web trong trình duyệt | Ứng dụng web ghim ra màn hình |
|---|---|---|---|
| Dung lượng trên máy | Lớn nhất, tăng dần theo dữ liệu | Gần như không, chỉ bộ nhớ đệm của trình duyệt | Nhỏ |
| Quyền truy cập | Xin qua hệ điều hành, có thể rộng | Hỏi theo từng lần qua trình duyệt, phạm vi hẹp hơn | Như bản web |
| Thông báo | Đầy đủ, tức thì | Hạn chế hoặc không có | Có trên nhiều máy nếu trang hỗ trợ, cần cho phép |
| Dùng khi mất mạng | Tốt nếu ứng dụng được làm cho việc đó | Thường không | Tuỳ trang |
| Chạy nền | Có thể | Không | Rất hạn chế |
| Tính năng | Thường đầy đủ nhất | Có khi bị cắt bớt | Như bản web |
| Cập nhật | Qua cửa hàng, có khi phải chờ | Tự động mỗi lần mở | Tự động |
Điểm đáng chú ý là cột quyền truy cập. Một ứng dụng cài có thể xin quyền một lần rồi dùng nhiều lần, kể cả khi bạn không mở nó; bản web thì hỏi trong lúc bạn đang dùng và bị giới hạn bởi trình duyệt. Với những dịch vụ bạn không tin hẳn, bản web là cách giữ khoảng cách hợp lý.
Khi nào bản web là lựa chọn tốt hơn
Bạn nên cân nhắc dùng bản web, hoặc ghim nó ra màn hình chính, trong những tình huống sau.
- Dịch vụ dùng thỉnh thoảng, như đặt vé dịp lễ, tra cứu một lần mỗi tháng, mua sắm ở một sàn ít ghé. Cài ứng dụng chỉ để mở vài lần một năm là tốn chỗ và tốn quyền.
- Máy cũ, bộ nhớ gần đầy. Bản web giúp máy cũ của cha mẹ vẫn dùng được nhiều dịch vụ mà không phải xoá ảnh để lấy chỗ.
- Muốn bớt mua sắm hay bớt lướt. Bản web không gửi thông báo khuyến mãi liên tục và phải thêm một bước để mở, đủ để bớt những lần mở theo thói quen.
- Dịch vụ đòi quyền không cần thiết. Nếu ứng dụng xin danh bạ hay vị trí liên tục mà việc bạn làm không cần, bản web cho bạn dùng mà không phải cấp những quyền đó.
- Dùng trên máy tính là chính. Với việc soạn thảo, quản lý sổ sách, bản web trên máy tính thường tiện hơn ứng dụng điện thoại, và cùng một tài khoản.
- Đang thử dịch vụ mới. Dùng bản web vài ngày để biết có cần không, rồi mới quyết cài.
Một lưu ý khi dùng bản web: đăng xuất khi dùng máy chung, và không để trình duyệt nhớ mật khẩu trên máy không phải của mình.
Khi nào nên cài ứng dụng
Ngược lại, ứng dụng cài vẫn là lựa chọn đúng trong nhiều trường hợp, và không có gì sai khi chọn nó.
- Dùng hằng ngày, nhiều lần mỗi ngày, như nhắn tin, ghi chi tiêu, sổ bán hàng. Mở nhanh và ổn định quan trọng hơn vài trăm megabyte bộ nhớ.
- Cần thông báo tức thì, như tin nhắn công việc, đơn hàng mới của tiệm, nhắc lịch. Thông báo của bản web trên nhiều máy chưa ổn định bằng.
- Cần làm việc khi mất mạng, như ghi chép ở vùng sóng yếu, dẫn đường bằng bản đồ đã tải trước.
- Cần máy ảnh, quét mã, vị trí thường xuyên. Ứng dụng cài thường làm những việc này mượt hơn bản web.
- Dịch vụ chỉ có đầy đủ tính năng trên ứng dụng. Khi đó, hãy đọc trang cửa hàng và kiểm quyền kỹ hơn bình thường.
- Ứng dụng xác thực và ngân hàng: luôn cài từ cửa hàng chính thức, không dùng trang lạ thay thế.
Nhiều người kết hợp cả hai: cài ứng dụng cho vài dịch vụ dùng hằng ngày, còn lại dùng bản web hoặc ghim ra màn hình chính.
Ghim một trang web ra màn hình chính
Các bước dưới đây là cách làm chung, tên nút và vị trí có thể khác theo trình duyệt, hệ điều hành và phiên bản. Nếu không thấy đúng chữ, tìm mục có ý nghĩa tương tự trong menu của trình duyệt.
- Mở trang web của dịch vụ bằng trình duyệt mặc định của máy, kiểm kỹ địa chỉ trang là địa chỉ chính thức của dịch vụ.
- Đăng nhập trước nếu cần, để khi mở từ màn hình chính bạn vào thẳng trang làm việc.
- Mở menu chia sẻ hoặc menu ba chấm của trình duyệt, tìm mục thêm vào màn hình chính hoặc cài đặt ứng dụng.
- Đặt tên ngắn dễ nhận ra, xác nhận thêm.
- Mở thử từ biểu tượng mới, kiểm có vào đúng trang không, có giữ đăng nhập không.
- Nếu trang hỏi quyền gửi thông báo, chỉ cho phép khi bạn thật sự cần nhận thông báo từ dịch vụ đó.
Muốn bỏ, bạn xoá biểu tượng như xoá ứng dụng bình thường, và có thể xoá dữ liệu trang web đó trong cài đặt trình duyệt nếu không dùng nữa.
Nếu bạn ghim trang cho người lớn tuổi trong nhà, đặt biểu tượng ở trang đầu màn hình chính, cạnh những ứng dụng họ quen dùng, và mở thử cùng họ vài lần. Khi trang tự đăng xuất sau một thời gian, họ cần biết phải đăng nhập lại thế nào mà không gọi người hỗ trợ.
Cẩn thận với trang giả và lời mời cài lạ
Địa chỉ trang là thứ phải kiểm đầu tiên. Trang giả thường chép giao diện rất giống, chỉ khác vài ký tự trong địa chỉ. Gõ địa chỉ trực tiếp hoặc dùng dấu trang đã lưu, không mở từ đường dẫn lạ trong tin nhắn. Phần nhận diện trang giả có hướng dẫn chuyên sâu ở trang AI Bảo Mật.
Không cài tệp được mời tải từ trang web. Một số trang mời tải tệp cài đặt trực tiếp thay vì dẫn sang cửa hàng chính thức. Ứng dụng cài từ tệp ngoài cửa hàng bỏ qua lớp kiểm duyệt và có thể xin quyền rất rộng. Chỉ cài ứng dụng từ cửa hàng chính thức.
Cẩn thận với quyền thông báo trên trang lạ. Một số trang hiện hộp hỏi cho phép gửi thông báo ngay khi vừa mở, rồi sau đó đẩy quảng cáo hay tin giật gân lên màn hình khoá. Chỉ cho phép với trang của dịch vụ bạn đang dùng thật. Nếu lỡ bấm, vào cài đặt trình duyệt, mục quyền của trang web, thu hồi quyền thông báo của trang đó.
Che dữ liệu khi thử dịch vụ mới bằng bản web. Bản web không có nghĩa là an toàn hơn về dữ liệu bạn tự nhập. Khi thử, vẫn dùng dữ liệu giả, không nhập số giấy tờ, số tài khoản cho tới khi bạn tin dịch vụ.
Chấm bản web bằng cùng bộ tiêu chí như ứng dụng
Khi phân vân giữa bản web và ứng dụng của cùng một dịch vụ, bạn không cần một bộ tiêu chí mới. Bảng mười tiêu chí của chuyên mục dùng được nguyên vẹn, chỉ cần chấm hai cột cho hai hình thức. Làm đúng việc chính, dễ dùng hằng ngày, tìm lại dữ liệu, ngoại tuyến, đồng bộ, xuất dữ liệu, tiếng Việt: mỗi tiêu chí thử trên bản web một lần và trên ứng dụng một lần, ghi lại khác biệt.
Thường bạn sẽ thấy hai hình thức hoà nhau ở phần lớn tiêu chí, và khác nhau rõ ở ba chỗ: thông báo, làm việc khi mất mạng và quyền truy cập. Khi đó quyết định trở nên đơn giản. Nếu việc của bạn không cần thông báo tức thì và luôn có mạng, bản web thắng vì nhẹ và ít quyền. Nếu cần một trong hai thứ đầu, ứng dụng thắng.
Có một điểm riêng nên ghi thêm khi chấm bản web: trang có hiển thị tốt trên màn hình điện thoại không. Một số dịch vụ có bản web làm cho máy tính, mở trên điện thoại chữ nhỏ, nút sát nhau, phải phóng to mới bấm được. Bản web như vậy dùng tạm được, nhưng không nên giao cho người lớn tuổi hay dùng cho việc hằng ngày. Thử trên chính máy của người sẽ dùng, không thử trên máy màn hình lớn của bạn rồi suy ra.
Câu hỏi thường gặp
Ứng dụng web ghim ra màn hình chính có an toàn không?
Nó chạy trong trình duyệt nên chịu giới hạn của trình duyệt, thường ít quyền hơn ứng dụng cài. Độ an toàn phụ thuộc chủ yếu vào việc trang đó có phải trang chính thức của dịch vụ không. Kiểm địa chỉ kỹ trước khi ghim và trước khi đăng nhập.
Vì sao một số trang web cứ hiện thông báo mời tải ứng dụng?
Nhà cung cấp dịch vụ thường muốn bạn dùng ứng dụng vì giữ chân người dùng tốt hơn, gửi thông báo được, thu được nhiều dữ liệu sử dụng hơn. Bạn có thể đóng lời mời và tiếp tục dùng bản web nếu nó đáp ứng đủ việc của bạn.
Dùng bản web có tốn dữ liệu di động hơn không?
Tuỳ dịch vụ. Ứng dụng cài có sẵn phần giao diện trên máy nên mỗi lần mở tải ít hơn, còn bản web có thể phải tải lại một phần. Ngược lại, ứng dụng cài tự cập nhật và chạy nền cũng tốn dữ liệu. Với việc dùng thỉnh thoảng, chênh lệch thường không đáng kể.
Bản web có đăng nhập cùng tài khoản với ứng dụng không?
Với phần lớn dịch vụ, có: một tài khoản dùng chung trên web và ứng dụng, dữ liệu đồng bộ giữa hai bên. Một số tính năng có thể chỉ có ở một bên. Kiểm trong phần trợ giúp của dịch vụ nếu bạn cần một tính năng cụ thể.
Có nên dùng bản web cho ông bà thay vì cài ứng dụng không?
Bản web ghim ra màn hình chính giúp tiết kiệm bộ nhớ và tránh bớt thông báo, nhưng người lớn tuổi có thể lúng túng khi trang đăng xuất hoặc hiện lời mời tải ứng dụng. Thử cùng ông bà vài ngày, chọn cách nào họ tự dùng được ổn định.
Máy tính dùng chung ở văn phòng nên dùng bản web hay cài ứng dụng?
Với máy dùng chung, bản web dễ quản lý hơn: đăng nhập khi dùng, đăng xuất khi xong, không để lại ứng dụng chạy nền mang tài khoản của bạn. Nhớ không cho trình duyệt lưu mật khẩu và xoá lịch sử nếu cần.